İçeriğe geç
Ders MerkeziDP Pano
5. Sınıf · 17. Hafta 11–15 Ocak 2027 3. Tema · Bilgisayar Ağları ve İletişim

İnternette Doğru Bilgiyi Bulmak

İnternette bilgiye ulaşmak için uygun kaynakları belirliyor, bilginin doğruluğunu farklı kaynaklarla sınıyor ve etkili arama yapmayı öğreniyoruz.

  • İnternette Bilgi Kaynakları ve Arama Yöntemleri
Öğrenme çıktıları

BTY.5.3.3 İnternet ile amacına uygun olarak çalışabilme

  • a) İnternette bilgiye ulaşmak için uygun kaynakları belirler.
  • b) Bilginin doğruluğunu değerlendirmek için internetteki farklı bilgi kaynaklarını kullanır.
  • c) Bilgiye ulaşmak için kullandığı kaynakları uygunluk/verimlilik kapsamında değerlendirir.
Enerji Tasarrufu Haftası
Dikkat Çekme

Düşünelim, konuşalım

  1. 1
    İnternette okuduğunuz her bilgiye güvenir misiniz?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: "Hayır", "bazen", "büyük sitelere güvenirim"; bazıları "evet, internette yazıyor" der.

    Varılacak nokta: İnternette herkes yazabildiği için her bilgi doğru değildir; bilgiyi güvenilir kaynaklarla sınamalıyız.

    Cevap gelmezse: "Bir arkadaşınız sitede 'Penguenler uçar' diye okusa inanır mısınız? Nasıl kontrol edersiniz?" diye sorun. Gerekirse: "Başka güvenilir kaynaklara bakarız. İnternetteki her bilgiyi kontrol etmeden kabul etmeyiz."

  2. 2
    Aynı soruyu iki farklı siteye sorsanız hep aynı cevabı mı alırsınız?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: "Hayır, farklı olabilir", "bazen aynı".

    Varılacak nokta: Farklı kaynaklar farklı ya da çelişen bilgi verebilir; doğruluğu en az iki güvenilir kaynakla karşılaştırarak anlarız.

    Cevap gelmezse: "İki kişiye aynı yolu sorduğunuzda iki farklı tarif aldığınız oldu mu?" diye sorun. Gerekirse: "İnternette de böyle. Kaynakları karşılaştırırız; ikisi de güvenilirse ve aynısını söylüyorsa bilgiye daha çok güveniriz."

  3. 3
    Bir sitenin güvenilir olduğunu nereden anlarsınız?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: Devlet kurumu sitesi olması, adresinde .gov.tr olması, tanınmış olması, kilit işareti (https), yazarının belli olması.

    Varılacak nokta: Kim yazmış, ne zaman, amacı ne, başka kaynaklar doğruluyor mu, kaynak gösterilmiş mi: bu beş soruyla ve adresin uzantısıyla değerlendiririz.

    Cevap gelmezse: Tahtaya iki adres yazın: "www.meb.gov.tr" ve "bedavabilgi-xyz.blogspot". "Hangisine daha çok güvenirsiniz? Neden?" diye sorun. Gerekirse: ".gov.tr devlet kurumudur ve kimin yazdığı bellidir."

  4. 4
    Bir arama motoruna "kedi" yazınca kaç sonuç çıkar? Hepsine bakabilir misiniz?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: "Milyonlarca", "çok fazla"; "hayır, hepsine bakamayız".

    Varılacak nokta: Etkili arama için doğru anahtar kelimeleri seçer, tırnak, eksi ve site: gibi ipuçlarıyla sonuçları daraltırız.

    Cevap gelmezse: Arama motorunda "kedi" aratıp sonuç sayısını gösterin, sonra "kedi bakımı yavru" yazın. Gerekirse: "Doğru anahtar kelimeleri seçince sonuçlar aradığımıza yaklaşır."

Konu

Web tarayıcı, arama motoru, web sitesi

Web tarayıcı, internetteki sayfaları görüntülememizi sağlayan programdır. Arama motoru, yazdığımız kelimelere göre milyonlarca sayfa arasından sonuç getiren bir web sitesidir. Web sitesi, aynı adres altında toplanmış web sayfalarıdır.

Web adresi (ör. www.eba.gov.tr) bir sitenin internetteki adresidir; sonundaki .gov.tr devlet kurumunu, .edu.tr üniversiteyi, .k12.tr okulu gösterir.

Konu

Bir web adresinin parçaları

Adresi okumayı bilmek, sahte siteleri fark etmemizi sağlar.

ParçaÖrnekAnlamı
Protokolhttps://Tarayıcı ile site arasındaki iletişim kuralı; s harfi bağlantının şifreli olduğunu gösterir.
Alan adıebaSitenin adı.
Uzantı.gov.trSitenin türü ve ülkesi: devlet kurumu, Türkiye.
Sayfa yolu/ders/fenSite içindeki sayfanın yeri.
EBA materyali Boşluk Doldurma- İnternet Adreslerinin Yapısı EBA'da aç
Konu

Hangi kaynak daha uygun?

Ödev için bilgi arıyorsunuz. Kaynakları güvenilirliğine göre ayırın.

Güvenilir kaynak
  • Bakanlık sitesi (.gov.tr)
  • Üniversite sitesi (.edu.tr)
  • Ansiklopedi ve sözlük siteleri
  • Bir kurumun resmî araştırma raporu
Dikkatle kontrol edilmeli
  • Adı belli olmayan bir blog
  • Sosyal medyada paylaşılan bir iddia
  • Ürün satan bir sitenin "bilgi" sayfası
  • Kaynak göstermeyen bir video yorumu
Konu

Akıllı arama

Önce sade arama yapın, sonra tırnak, eksi ve site: gibi ipuçlarıyla sonuçları daraltın.

Bu etkileşimli bölüm için tarayıcıda JavaScript açık olmalıdır.

Konu

Etkili arama ipuçları

Anahtar kelime seç

Uzun cümle yerine konuyu anlatan 2-3 kelime yazın: ahtapot kalp sayısı.

" " tırnak

Tırnak içindeki ifade aynen aranır: "geri dönüşüm kutusu".

- eksi

İstenmeyen sözcüğü sonuçlardan çıkarır: jaguar -araba.

site:

Yalnız bir sitede ya da uzantıda arar: deprem site:gov.tr.

Yazımı kontrol et

Yanlış yazılan kelime yanlış sonuç getirir.

İlk sonuca takılma

Reklam olarak işaretlenen sonuçları ayırt edin, birkaç sonuca bakın.

Konu

Bilginin doğruluğunu sınamak: 5 soru

  1. Kim yazmış? Bir kurum mu, uzman mı, adı belli olmayan biri mi?
  2. Ne zaman yazılmış? Bilgi güncel mi?
  3. Amacı ne? Bilgilendirmek mi, bir şey satmak mı?
  4. Başka kaynaklar da aynısını söylüyor mu? En az iki güvenilir kaynakla karşılaştır.
  5. Kaynak gösterilmiş mi? İddiaların nereden geldiği yazıyor mu?
Etkinlik 1

Bilgi Dedektifleri

25 dk Grup etkinliği

Gruplar bir soruyu (ör. "Ahtapotun kaç kalbi vardır?") en az iki güvenilir kaynaktan araştırıp kaynakları değerlendirir.

  1. Soruyu arama motorunda arayın.
  2. İlk iki sonucu 5 soruyla değerlendirin.
  3. Doğru cevabı ve güvendiğiniz kaynakları sınıfla paylaşın.
Öğrenci bilgisayarı yoksa: tahta ve kâğıtla

Aramayı sınıfça tahtada yapın: gruplar anahtar kelimelerini kâğıda yazar, öğretmen sırayla arar; ilk iki sonuç "5 soru" ile birlikte değerlendirilir.

Etkinlik 2

Amaç Doğrultusunda İnternet Avı

20 dk Eşli çalışma

Öğrenciler verilen görevleri en az tıklamayla ve doğru kaynaktan bulur.

  1. Görev kartlarını dağıtın.
  2. Kullandığınız anahtar kelimeleri ve kaynağı yazın.
  3. En verimli aramayı yapan eşler yöntemini anlatır.
Öğrenci bilgisayarı yoksa: tahta ve kâğıtla

Görev kartlarını gruplara dağıtın; gruplar en iyi anahtar kelimeyi ve kullanacakları ipucunu (" ", -, site:) yazar. Öğretmen en iyi üç aramayı tahtada dener.

Pekiştirme

Kendimizi sınayalım

  1. .gov.tr uzantılı bir web adresi neyi gösterir?

    • Bir oyun sitesini
    • Bir devlet kurumunu
    • Bir mağazayı
    • Kişisel bir blogu

  2. Aramada "tam ifade" aramak için kelimeler nasıl yazılır?

    • Tırnak içinde
    • Büyük harfle
    • Eksi işaretiyle
    • Soru işaretiyle

  3. Bir bilgiyi doğrulamanın en iyi yolu hangisidir?

    • İlk sonucu kabul etmek
    • En çok beğenilen paylaşıma bakmak
    • Birden fazla güvenilir kaynakla karşılaştırmak
    • Arkadaşına sormak

  4. Web sayfalarını görüntülememizi sağlayan program hangisidir?

    • Arama motoru
    • Web tarayıcı
    • Kelime işlemci
    • Modem
Özet

Bugün neler öğrendik?

  • Tarayıcı sayfaları gösterir, arama motoru sonuç bulur, web adresi sitenin yerini söyler.
  • Doğruluk için: kim, ne zaman, neden, başka kaynak, kaynak gösterimi.
  • Tırnak, eksi ve site: gibi ipuçları aramayı daraltır; iyi anahtar kelime zaman kazandırır.
  • web tarayıcı
  • arama motoru
  • web adresi
  • güvenilir kaynak
  • anahtar kelime

Gelecek derse hazırlık

İnternette gördüğünüz ama size doğru gelmeyen bir davranış (kaba yorum, izinsiz fotoğraf paylaşımı…) düşünün. Gelecek hafta bilişim etiğini konuşacağız.

Ders notu

Defterime yazıyorum

Sınavdan önce tekrar etmek için defterine yaz. Başlığı ve tarihi unutma!

5. Sınıf Bilişim · 17. Hafta: İnternette Doğru Bilgiyi BulmakTarih: ....../....../20....

1. Web tarayıcı, arama motoru, web sitesi, web adresi

Web tarayıcı
İnternetteki sayfaları görüntülememizi sağlayan programdır.
Arama motoru
Yazdığımız kelimelere göre milyonlarca sayfa arasından sonuç getiren web sitesidir. Arama motoru tarayıcının içinde açılır.
Web sitesi
Aynı adres altında toplanmış web sayfalarıdır.
Web adresi
Bir sitenin internetteki adresidir (ör. https://www.eba.gov.tr).

2. Web adresini okumak

  • .gov.tr → Türkiye'deki devlet kurumu
  • .edu.tr → üniversite
  • .k12.tr → okul
  • .tr → Türkiye
ParçaÖrnekAnlamı
Protokolhttps://İletişim kuralı; s bağlantının şifreli olduğunu gösterir.
Alan adıebaSitenin adı.
Uzantı.gov.trSitenin türü ve ülkesi.
Sayfa yolu/ders/fenSite içindeki sayfanın yeri.

3. Güvenilir kaynak

Güvenilir kaynakDikkatle kontrol edilmeli
Bakanlık ve devlet kurumu siteleri (.gov.tr)Adı belli olmayan bloglar
Üniversite siteleri (.edu.tr)Sosyal medyada paylaşılan iddialar
Ansiklopedi ve sözlüklerÜrün satan sitelerin "bilgi" sayfaları
Kurumların resmî raporlarıKaynak göstermeyen video yorumları

4. Etkili arama

Arama motoruna uzun bir cümle yerine konuyu en iyi anlatan 2-3 anahtar kelime yazarız.

İpucuNe yapar?Örnek
" " tırnakİfadeyi aynen arar"geri dönüşüm kutusu"
- eksiİstenmeyen sözcüğü çıkarırjaguar -araba
site:Yalnız bir sitede ya da uzantıda arardeprem site:gov.tr

Dikkat: Yazım hatası yanlış sonuç getirir; reklam olarak işaretlenen sonuçları ayırt ederim ve ilk sonuca takılmam.

5. Bilginin doğruluğunu sınamak: 5 soru

  • Kim yazmış? Bir kurum mu, uzman mı, adı belli olmayan biri mi?
  • Ne zaman yazılmış? Bilgi güncel mi?
  • Amacı ne? Bilgilendirmek mi, bir şey satmak mı?
  • Başka kaynaklar da aynısını söylüyor mu? En az iki güvenilir kaynakla karşılaştırırım.
  • Kaynak gösterilmiş mi?
Unutma!
  • Tarayıcı sayfaları gösterir, arama motoru sonuç bulur.
  • Doğruluk için: kim, ne zaman, neden, başka kaynak, kaynak gösterimi.
  • İyi anahtar kelime + " ", -, site: → hızlı ve doğru sonuç.
Kendimi deniyorum
  1. Web tarayıcı ile arama motoru arasındaki fark nedir?
  2. https://www.eba.gov.tr adresinin parçalarını ve anlamlarını yaz.
  3. .gov.tr, .edu.tr ve .k12.tr uzantıları neyi gösterir?
  4. Güvenilir ve dikkatle kontrol edilmesi gereken ikişer kaynak örneği ver.
  5. Tırnak, eksi ve site: ipuçlarını örnekle açıkla.
  6. Bir bilginin doğruluğunu sınamak için hangi beş soruyu sorarsın?
Kendimi deniyorum — cevap anahtarı (yalnız öğretmen)

5. Sınıf Bilişim · 17. Hafta: İnternette Doğru Bilgiyi Bulmak — Kendimi deniyorum cevap anahtarı

  1. Web tarayıcı ile arama motoru arasındaki fark nedir?

    Web tarayıcı internetteki sayfaları görüntülememizi sağlayan programdır. Arama motoru yazdığımız kelimelere göre sayfaları bulan, tarayıcının içinde açılan bir web sitesidir.

  2. https://www.eba.gov.tr adresinin parçalarını ve anlamlarını yaz.

    https:// protokol; s bağlantının şifreli olduğunu gösterir. www.eba sitenin adı (alan adı). .gov.tr uzantı; Türkiye'deki bir devlet kurumu olduğunu gösterir.

  3. .gov.tr, .edu.tr ve .k12.tr uzantıları neyi gösterir?

    .gov.tr: Türkiye'deki devlet kurumu. .edu.tr: üniversite. .k12.tr: okul.

  4. Güvenilir ve dikkatle kontrol edilmesi gereken ikişer kaynak örneği ver.

    Güvenilir: bakanlık ve devlet kurumu siteleri (.gov.tr), üniversite siteleri (.edu.tr) (ansiklopedi ve sözlükler de olur). Dikkatle kontrol edilmeli: adı belli olmayan bloglar, sosyal medyada paylaşılan iddialar (kaynak göstermeyen video yorumları da olur).

  5. Tırnak, eksi ve site: ipuçlarını örnekle açıkla.

    Tırnak ifadeyi aynen arar: "geri dönüşüm kutusu". Eksi istenmeyen sözcüğü çıkarır: jaguar -araba. site: yalnız bir sitede ya da uzantıda arar: deprem site:gov.tr.

  6. Bir bilginin doğruluğunu sınamak için hangi beş soruyu sorarsın?

    Kim yazmış? Ne zaman yazılmış? Amacı ne? Başka kaynaklar da aynısını söylüyor mu? Kaynak gösterilmiş mi?

Video

Haftanın videosu

Bu hafta için hazır bir video yok. Kendi seçtiğiniz bir videoyu ekleyebilirsiniz.

Bağlantı yalnız bu tarayıcıda saklanır, sunucuya gönderilmez. Video, siz Oynat'a basana kadar yüklenmez (youtube-nocookie.com). Okul ağı YouTube'u engelliyorsa video açılmaz; EBA bağlantıları aşağıdadır.

Yalnız öğretmen

Ders hazırlığı ve materyaller

Dersten önce

  • "İnternet Adreslerinin Yapısı" boşluk doldurma etkinliğini EBA'dan açın.

Önerilen ders akışı

  1. 5 dk Dikkat çekme
  2. 10 dk Tarayıcı, arama motoru, web adresi
  3. 10 dk Akıllı arama + ipuçları
  4. 25 dk Etkinlik 1: Bilgi Dedektifleri
  5. 20 dk Etkinlik 2: İnternet Avı

EBA materyalleri (kılavuz kitaptaki karekodlar)

Bağlantılar yeni sekmede açılır ve EBA girişi ister — tahtada öğretmen hesabınızla oturum açın. EBA bu içeriklerin başka bir sayfaya gömülmesine izin vermez.

Ders materyalleri

Ölçme ve değerlendirme formları

Ölçme ve değerlendirme

Tema sonu ölçme-değerlendirme formları (EBA); araştırma raporları kontrol listesiyle.

Kendi içeriklerim

Her bölümün altındaki "Bu bölüme görsel ekle" ile kendi görsellerinizi ekleyin, aşağıdaki düğmeyle görselleri sunuma ayrı slayt olarak katın; "Defterime yazıyorum" bölümünde kendi ders notunuzu yazın.

Yükleniyor…

Görseller ve notlar sunucuya gönderilmez; yalnız bu tarayıcıda saklanır. Tarayıcı verisi silinirse kaybolur: düzenli olarak Dışa aktar ile yedek alın, dosyayı başka tahtada İçe aktar ile açın. Öğrenci fotoğrafı ya da kişisel bilgi içeren görsel eklemeyin (KVKK).

Sınıf ortamı

İşaretlerseniz bilgisayar gerektiren etkinliklerdeki "tahta ve kâğıtla" alternatifleri açık gelir. Simülasyonlar tek bir tahta ekranında sınıfça yapılabilecek şekilde tasarlandı. Tercih bu tarayıcıda hatırlanır.

Maarif Modeli: 3. tema künyesi

Kaynak: Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (TYMM). Tema toplam 6 ders saati.

Alan becerileri
BTYAB1. Bilişim Teknolojilerini Kullanma
Kavramsal beceriler
KB2.8. Sorgulama
Eğilimler
E1.1. MerakE3.3. YaratıcılıkE3.4. Gerçeği Arama
Sosyal-duygusal öğrenme becerileri
SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)SDB2.2. İş BirliğiSDB2.3. Sosyal Farkındalık
Değerler
D3. ÇalışkanlıkD6. DürüstlükD10. Mütevazılık
Okuryazarlık becerileri
OB1. Bilgi OkuryazarlığıOB4. Görsel Okuryazarlık
Beceriler arası ilişkiler
KB2.5. SınıflandırmaKB2.10. Çıkarım YapmaKB2.13. YapılandırmaKB3.3. Eleştirel Düşünme

Zenginleştirme (erken kavrayanlar için)

  • Çevrede gözlenen ağları (okul, ev, kütüphane) listeleyip bileşenlerini belirleme.
  • Gruplarla örnek ağ sorunlarını (bağlantı kopması, yavaşlık) tespit edip çözüm raporu yazma.
  • Farklı kaynaklardan aynı haberi karşılaştırıp güvenilirliğini tartışma.

Destekleme (zorlananlar için)

  • Ağın nasıl çalıştığını gösteren animasyon ya da simülasyonla somutlaştırma.
  • Aynı konuda iki kaynağı karşılaştırarak doğru ve güncel bilgiyi seçme.
  • Ağ kavramlarıyla bilgi yarışması ya da bilgi avı oyunu oynama.