Akış Şeması
Algoritmanın adımlarını standart şekillerle gösteren akış şemasını çiziyor ve karar (evet/hayır) adımlarını kullanıyoruz.
- Problem Belirleme ve Algoritma Oluşturma
Öğrenme çıktıları
BTY.5.6.1 Problem çözümü için algoritmik düşünebilme
- ç) İşlem adımlarını akış şeması ile gösterir.
Düşünelim, konuşalım
- 1Trafik ışığında yeşil yanmıyorsa ne yaparız?
Öğretmen için: olası cevaplar
Olası cevaplar: "Bekleriz", "dururuz", "yeşil yanana kadar bekleriz".
Varılacak nokta: "Işık yeşil mi?" bir karar sorusudur; cevap Hayır ise bekleyip yeniden bakarız. Bu tekrar bir döngüdür.
Cevap gelmezse: "Bir kez baktık, kırmızıydı. Sonra ne yaparız: eve mi döneriz?" diye sorun. Gerekirse: "Bekler ve tekrar bakarız; yeşil yanınca geçeriz. Soruya karar, tekrar bakmaya döngü diyoruz."
- 2"Eğer yağmur yağıyorsa şemsiye al" cümlesinde bir karar var mı?
Öğretmen için: olası cevaplar
Olası cevaplar: "Evet, eğer kelimesi", "yağıyor mu diye soruyoruz".
Varılacak nokta: Cevabı Evet ya da Hayır olan soru bir karardır; akış cevaba göre iki yola ayrılır.
Cevap gelmezse: "Yağmur yağıyor mu?" diye sorun, "Evet ise ne yaparız? Hayır ise?" diye devam edin. Gerekirse: "İki farklı yol var; işte bu bir karar adımıdır."
- 3Bir algoritmayı resimle anlatmak neden kolaylık sağlar?
Öğretmen için: olası cevaplar
Olası cevaplar: "Daha kolay anlaşılır", "görsel", "okumaya gerek kalmaz".
Varılacak nokta: Akış şeması algoritmayı şekillerle gösterir; anlamayı, anlatmayı ve hata bulmayı kolaylaştırır.
Cevap gelmezse: "Bir masa kurulum kılavuzunda yazı mı, resim mi daha çok işe yarar?" diye sorun. Gerekirse: "Resim. Algoritmayı da şekillerle çizince bir bakışta anlarız; buna akış şeması diyoruz."
- 4Tüm ülkelerde aynı trafik işaretlerinin kullanılması neden işe yarar?
Öğretmen için: olası cevaplar
Olası cevaplar: "Herkes anlasın diye", "turistler de anlar", "karışıklık olmaz".
Varılacak nokta: Akış şeması sembolleri de standarttır; şekiller dünyanın her yerinde aynı anlama gelir.
Cevap gelmezse: "Başka bir ülkede 'dur' tabelasını dilini bilmeden anlar mısınız?" diye sorun. Gerekirse: "Anlarız, çünkü şekli standarttır. Akış şemasındaki oval, dikdörtgen ve eşkenar dörtgen de herkes için aynı anlamdadır."
Akış şeması nedir?
Akış şeması, bir algoritmanın adımlarını standart sembollerle (şekillerle) ve oklarla gösteren çizimdir. Okları izleyerek algoritmanın hangi sırayla çalıştığını görürüz. Yazıyla anlatılan adımları görsel hâle getirdiği için anlaşılması ve hata bulunması kolaydır.
Akış şeması sembolleri
| Sembol | Adı | Ne için? |
|---|---|---|
| ⬭ (oval) | Başla / Bitir | Algoritmanın başı ve sonu |
| ▱ (paralelkenar) | Girdi / Çıktı | Bilgi almak ya da göstermek |
| ▭ (dikdörtgen) | İşlem | Yapılacak bir iş |
| ◇ (eşkenar dörtgen) | Karar | Evet/Hayır sorusu; iki çıkışı vardır |
| → (ok) | Akış yönü | Adımların sırası |
Adım hangi sembolle gösterilir?
Akış şemasını çalıştır
Adım adım ilerleyin; karar kutusunda cevabı seçin ve algoritmanın hangi yoldan gittiğini izleyin.
Bu etkileşimli bölüm için tarayıcıda JavaScript açık olmalıdır.
Karar kutusundan bir yol geri dönerse ("Işık yeşil mi? Hayır → Bekle → tekrar bak") algoritma bir adımı tekrarlar. Buna döngü denir. "Karşıya geçiş" şemasında döngüyü görebilirsiniz.
Akış Şeması Çiziyorum
Öğrenciler kendi problemlerinin algoritmasını akış şeması ile gösterir.
- Boş akış şeması şablonunu kullanın (EBA).
- En az bir karar kutusu olsun.
- Şemanızı arkadaşınıza "çalıştırtın": her yolda doğru sonuca ulaşılıyor mu?
Kendimizi sınayalım
Bugün neler öğrendik?
- Akış şeması: oval başla/bitir, paralelkenar girdi/çıktı, dikdörtgen işlem, eşkenar dörtgen karar, ok akış yönü.
- Karar kutusunun Evet ve Hayır diye iki çıkışı vardır; geri dönen yol döngü oluşturur.
- akış şeması
- karar
- işlem
- girdi/çıktı
- sembol
Gelecek derse hazırlık
Akış şemanızı getirin; gelecek hafta test edip hatalarını bulacağız.
Defterime yazıyorum
Sınavdan önce tekrar etmek için defterine yaz. Başlığı ve tarihi unutma!
1. Akış şeması nedir?
Akış şeması, bir algoritmanın adımlarını standart sembollerle (şekillerle) ve oklarla gösteren çizimdir. Yazıyla anlatılan adımları görsel hâle getirdiği için anlaşılması, başkasına anlatılması ve hata bulunması kolaydır.
Dikkat: Semboller standarttır: dünyanın her yerinde aynı anlama gelir, tıpkı trafik işaretleri gibi.
2. Akış şeması sembolleri
| Sembol | Adı | Ne için kullanılır? |
|---|---|---|
| Oval | Başla / Bitir | Algoritmanın başı ve sonu |
| Paralelkenar | Girdi / Çıktı | Bilgi almak (sayı al) ya da göstermek (sonucu yaz) |
| Dikdörtgen | İşlem | Yapılacak bir iş (topla, ışığı yak) |
| Eşkenar dörtgen | Karar | Evet/Hayır sorusu; iki çıkışı vardır |
| Ok | Akış yönü | Adımların hangi sırayla yapılacağı |
3. Karar kutusu
Karar kutusunda cevabı Evet ya da Hayır olan bir soru yazılır: "Yağmur yağıyor mu?", "Sayı 10'dan büyük mü?" Kutudan iki ok çıkar ve algoritma cevaba göre farklı yoldan devam eder.
Örnek: Şemsiye algoritması: Başla → Yağmur yağıyor mu? → Evet ise "Şemsiye al", Hayır ise "Şemsiye alma" → Okula git → Bitir.
4. Döngü
Karar kutusundan çıkan bir ok önceki bir adıma geri dönerse, o adımlar tekrar yapılır. Buna döngü denir. Döngü, koşul sağlanana kadar tekrar eder; bu yüzden döngünün bir çıkış yolu olmalıdır.
Örnek: Karşıya geçiş: Başla → Işık yeşil mi? → Hayır ise "Bekle" ve tekrar ışığa bak (döngü) → Evet ise "Karşıya geç" → Bitir.
5. Akış şeması çizerken
- Akış şeması
- Algoritmanın sembollerle gösterilmesi.
- Sembol
- Akış şemasında belli bir anlamı olan şekil.
- Karar
- Cevabı Evet/Hayır olan, akışı ikiye ayıran adım.
- Döngü
- Bazı adımların tekrarlanması.
- Her şema tek bir Başla ile başlar ve Bitir ile biter.
- Oklar adımların sırasını gösterir; ok olmadan şema okunamaz.
- Her karar kutusunun iki çıkışı (Evet ve Hayır) olmalıdır.
- Adımlar kısa ve açık yazılır: kutunun içinde tek bir iş.
- Şemayı bitirince her yolu parmağınla takip ederek "çalıştır".
- Oval başla/bitir · paralelkenar girdi/çıktı · dikdörtgen işlem · eşkenar dörtgen karar · ok akış yönü.
- Karar kutusunun Evet ve Hayır diye iki çıkışı vardır.
- Geri dönen ok döngü oluşturur; döngünün bir çıkışı olmalıdır.
- Akış şeması nedir? Algoritmayı şemayla göstermenin faydası nedir?
- Beş akış şeması sembolünü çiz ve görevlerini yaz.
- "Sonucu ekrana yaz" adımı hangi sembolle gösterilir?
- Karar kutusunun kaç çıkışı vardır? Neden?
- Döngü nedir? Karşıya geçiş örneğini akış şemasıyla çiz.
- Bir sayının 10'dan büyük olup olmadığını söyleyen akış şemasını çiz.
Kendimi deniyorum — cevap anahtarı (yalnız öğretmen)
5. Sınıf Bilişim · 27. Hafta: Akış Şeması — Kendimi deniyorum cevap anahtarı
Akış şeması nedir? Algoritmayı şemayla göstermenin faydası nedir?
Akış şeması, algoritmanın adımlarını standart sembollerle ve oklarla gösteren çizimdir. Faydası: algoritma kolay anlaşılır, başkasına kolay anlatılır ve hatalar kolay bulunur.
Beş akış şeması sembolünü çiz ve görevlerini yaz.
Oval: Başla/Bitir. Paralelkenar: girdi/çıktı. Dikdörtgen: işlem. Eşkenar dörtgen: karar (Evet/Hayır). Ok: akış yönü.
"Sonucu ekrana yaz" adımı hangi sembolle gösterilir?
Paralelkenar (girdi/çıktı sembolü) ile gösterilir.
Karar kutusunun kaç çıkışı vardır? Neden?
İki çıkışı vardır: Evet ve Hayır. Çünkü karar kutusundaki sorunun yalnız iki cevabı olabilir ve algoritma cevaba göre iki farklı yoldan devam eder.
Döngü nedir? Karşıya geçiş örneğini akış şemasıyla çiz.
Döngü, bazı adımların koşul sağlanana kadar tekrarlanmasıdır. Şema: Başla → Işık yeşil mi? → Hayır: Bekle ve yeniden ışığa bak (geri dönen ok) → Evet: Karşıya geç → Bitir.
Bir sayının 10'dan büyük olup olmadığını söyleyen akış şemasını çiz.
Başla → Sayıyı al (paralelkenar) → Sayı 10'dan büyük mü? (eşkenar dörtgen) → Evet: "Büyük" yaz / Hayır: "Büyük değil" yaz (paralelkenar) → Bitir.
# başlık · - madde · **kalın** · boş satır = yeni paragraf. Not yalnız bu tarayıcıda saklanır; başka tahtaya taşımak için Öğretmen alanındaki "Dışa aktar"ı kullanın.
Haftanın videosu
Bu hafta için hazır bir video yok. Kendi seçtiğiniz bir videoyu ekleyebilirsiniz.
Ders hazırlığı ve materyaller
Dersten önce
- Akış şeması şablonlarını çoğaltın (EBA).
Önerilen ders akışı
- 5 dk Dikkat çekme
- 10 dk Akış şeması + semboller
- 10 dk Sembol eşleştirme + çalıştırıcı
- 30 dk Etkinlik: Akış Şeması Çiziyorum
- 5 dk Döngü + pekiştirme
EBA materyalleri (kılavuz kitaptaki karekodlar)
Bağlantılar yeni sekmede açılır ve EBA girişi ister — tahtada öğretmen hesabınızla oturum açın. EBA bu içeriklerin başka bir sayfaya gömülmesine izin vermez.
Ders materyalleri
- Akış Şeması Şablonu kılavuz s. 204
- Algoritma Örnekleri kılavuz s. 204
- Boş Akış Şeması Şablonu kılavuz s. 204
- El Yıkama Akış Şeması kılavuz s. 204
- Algoritma Dikkat Çekme kılavuz s. 204
Ölçme ve değerlendirme formları
Ölçme ve değerlendirme
Akış Şeması Gösterimi değerlendirme formu (EBA).
Kendi içeriklerim
Her bölümün altındaki "Bu bölüme görsel ekle" ile kendi görsellerinizi ekleyin, aşağıdaki düğmeyle görselleri sunuma ayrı slayt olarak katın; "Defterime yazıyorum" bölümünde kendi ders notunuzu yazın.
Yükleniyor…
Görseller ve notlar sunucuya gönderilmez; yalnız bu tarayıcıda saklanır. Tarayıcı verisi silinirse kaybolur: düzenli olarak Dışa aktar ile yedek alın, dosyayı başka tahtada İçe aktar ile açın. Öğrenci fotoğrafı ya da kişisel bilgi içeren görsel eklemeyin (KVKK).
Sınıf ortamı
İşaretlerseniz bilgisayar gerektiren etkinliklerdeki "tahta ve kâğıtla" alternatifleri açık gelir. Simülasyonlar tek bir tahta ekranında sınıfça yapılabilecek şekilde tasarlandı. Tercih bu tarayıcıda hatırlanır.
Maarif Modeli: 6. tema künyesi
Kaynak: Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (TYMM). Tema toplam 24 ders saati.
- Alan becerileri
- BTYAB2. Bilgi İşlemsel Düşünme (BTYAB2.1. Algoritmik Düşünme, BTYAB2.4. Test Etme-Hata Ayıklama)BTYAB3. Yazılım Geliştirme (BTYAB3.2. Yazılım Geliştirme Sürecinde Kullanılan Bileşen/Yapı/Yöntemlerinden Yararlanma, BTYAB3.3. Yazılım Geliştirme Sürecini Yönetme)
- Eğilimler
- E1.2. BağımsızlıkE1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik)E2.5. OyunseverlikE3.3. YaratıcılıkE3.6. AnalitiklikE3.7. SistematiklikE3.8. Soru SormaE3.10. Eleştirel Bakma
- Sosyal-duygusal öğrenme becerileri
- SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)SDB2.1. İletişimSDB2.2. İş BirliğiSDB3.2. EsneklikSDB3.3. Sorumlu Karar Verme
- Değerler
- D1. AdaletD3. ÇalışkanlıkD5. DuyarlılıkD9. MerhametD10. Mütevazılık
- Okuryazarlık becerileri
- OB1. Bilgi OkuryazarlığıOB2. Dijital Okuryazarlık
- Disiplinler arası ilişkiler
- Görsel SanatlarMatematikSosyal BilgilerTürkçe
Zenginleştirme (erken kavrayanlar için)
- Kurt–kuzu–ot bulmacasının daha çok öge ve kural içeren bir sürümünü çözüp çözüm yolunu anlatma.
- Okuldaki bir soruna (kütüphane düzeni, duyuru) yazılım fikri geliştirme.
- Aynı problemi iki farklı algoritmayla çözüp karşılaştırma.
Destekleme (zorlananlar için)
- Akış şeması ve Frayer diyagramıyla algoritmayı görselleştirme.
- Günlük bir problemi (okula hazırlanma) algoritma adımlarına bölme.
- Küçük gruplarda tek bir bloğu ekleyerek görev tamamlama; başarıyı hemen görme.