İçeriğe geç
Ders MerkeziDP Pano
5. Sınıf · 27. Hafta 12–16 Nisan 2027 6. Tema · Yazılım Tasarımı ve Programlama

Akış Şeması

Algoritmanın adımlarını standart şekillerle gösteren akış şemasını çiziyor ve karar (evet/hayır) adımlarını kullanıyoruz.

  • Problem Belirleme ve Algoritma Oluşturma
Öğrenme çıktıları

BTY.5.6.1 Problem çözümü için algoritmik düşünebilme

  • ç) İşlem adımlarını akış şeması ile gösterir.
Dikkat Çekme

Düşünelim, konuşalım

  1. 1
    Trafik ışığında yeşil yanmıyorsa ne yaparız?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: "Bekleriz", "dururuz", "yeşil yanana kadar bekleriz".

    Varılacak nokta: "Işık yeşil mi?" bir karar sorusudur; cevap Hayır ise bekleyip yeniden bakarız. Bu tekrar bir döngüdür.

    Cevap gelmezse: "Bir kez baktık, kırmızıydı. Sonra ne yaparız: eve mi döneriz?" diye sorun. Gerekirse: "Bekler ve tekrar bakarız; yeşil yanınca geçeriz. Soruya karar, tekrar bakmaya döngü diyoruz."

  2. 2
    "Eğer yağmur yağıyorsa şemsiye al" cümlesinde bir karar var mı?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: "Evet, eğer kelimesi", "yağıyor mu diye soruyoruz".

    Varılacak nokta: Cevabı Evet ya da Hayır olan soru bir karardır; akış cevaba göre iki yola ayrılır.

    Cevap gelmezse: "Yağmur yağıyor mu?" diye sorun, "Evet ise ne yaparız? Hayır ise?" diye devam edin. Gerekirse: "İki farklı yol var; işte bu bir karar adımıdır."

  3. 3
    Bir algoritmayı resimle anlatmak neden kolaylık sağlar?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: "Daha kolay anlaşılır", "görsel", "okumaya gerek kalmaz".

    Varılacak nokta: Akış şeması algoritmayı şekillerle gösterir; anlamayı, anlatmayı ve hata bulmayı kolaylaştırır.

    Cevap gelmezse: "Bir masa kurulum kılavuzunda yazı mı, resim mi daha çok işe yarar?" diye sorun. Gerekirse: "Resim. Algoritmayı da şekillerle çizince bir bakışta anlarız; buna akış şeması diyoruz."

  4. 4
    Tüm ülkelerde aynı trafik işaretlerinin kullanılması neden işe yarar?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: "Herkes anlasın diye", "turistler de anlar", "karışıklık olmaz".

    Varılacak nokta: Akış şeması sembolleri de standarttır; şekiller dünyanın her yerinde aynı anlama gelir.

    Cevap gelmezse: "Başka bir ülkede 'dur' tabelasını dilini bilmeden anlar mısınız?" diye sorun. Gerekirse: "Anlarız, çünkü şekli standarttır. Akış şemasındaki oval, dikdörtgen ve eşkenar dörtgen de herkes için aynı anlamdadır."

Konu

Akış şeması nedir?

Akış şeması, bir algoritmanın adımlarını standart sembollerle (şekillerle) ve oklarla gösteren çizimdir. Okları izleyerek algoritmanın hangi sırayla çalıştığını görürüz. Yazıyla anlatılan adımları görsel hâle getirdiği için anlaşılması ve hata bulunması kolaydır.

EBA materyali El Yıkama Akış Şeması EBA'da aç
Konu

Akış şeması sembolleri

SembolAdıNe için?
⬭ (oval)Başla / BitirAlgoritmanın başı ve sonu
▱ (paralelkenar)Girdi / ÇıktıBilgi almak ya da göstermek
▭ (dikdörtgen)İşlemYapılacak bir iş
◇ (eşkenar dörtgen)KararEvet/Hayır sorusu; iki çıkışı vardır
→ (ok)Akış yönüAdımların sırası
Konu

Adım hangi sembolle gösterilir?

Başla
Oval
Bir sayı al
Paralelkenar (girdi)
Sayıları topla
Dikdörtgen (işlem)
Sayı 10'dan büyük mü?
Eşkenar dörtgen (karar)
Sonucu ekrana yaz
Paralelkenar (çıktı)
Konu

Akış şemasını çalıştır

Adım adım ilerleyin; karar kutusunda cevabı seçin ve algoritmanın hangi yoldan gittiğini izleyin.

Bu etkileşimli bölüm için tarayıcıda JavaScript açık olmalıdır.

Konu

Karar kutusundan bir yol geri dönerse ("Işık yeşil mi? Hayır → Bekle → tekrar bak") algoritma bir adımı tekrarlar. Buna döngü denir. "Karşıya geçiş" şemasında döngüyü görebilirsiniz.

Etkinlik 1

Akış Şeması Çiziyorum

30 dk Bireysel / eşli

Öğrenciler kendi problemlerinin algoritmasını akış şeması ile gösterir.

  1. Boş akış şeması şablonunu kullanın (EBA).
  2. En az bir karar kutusu olsun.
  3. Şemanızı arkadaşınıza "çalıştırtın": her yolda doğru sonuca ulaşılıyor mu?
EBA materyali Akış Şeması Şablonu EBA'da aç
EBA materyali Boş Akış Şeması Şablonu EBA'da aç
Pekiştirme

Kendimizi sınayalım

  1. Akış şemasında karar hangi şekille gösterilir?

    • Oval
    • Dikdörtgen
    • Eşkenar dörtgen
    • Paralelkenar
  2. Başla ve Bitir hangi şekille gösterilir?

    • Oval
    • Dikdörtgen
    • Üçgen
    • Daire
  3. "Sonucu ekrana yaz" adımı hangi sembolle gösterilir?

    • Paralelkenar
    • Oval
    • Eşkenar dörtgen
    • Ok
  4. Karar kutusundan çıkan bir yol önceki adıma geri dönüyorsa buna ne denir?

    • Döngü
    • Uzantı
    • Sıkıştırma
    • Bitir
Özet

Bugün neler öğrendik?

  • Akış şeması: oval başla/bitir, paralelkenar girdi/çıktı, dikdörtgen işlem, eşkenar dörtgen karar, ok akış yönü.
  • Karar kutusunun Evet ve Hayır diye iki çıkışı vardır; geri dönen yol döngü oluşturur.
  • akış şeması
  • karar
  • işlem
  • girdi/çıktı
  • sembol

Gelecek derse hazırlık

Akış şemanızı getirin; gelecek hafta test edip hatalarını bulacağız.

Ders notu

Defterime yazıyorum

Sınavdan önce tekrar etmek için defterine yaz. Başlığı ve tarihi unutma!

5. Sınıf Bilişim · 27. Hafta: Akış ŞemasıTarih: ....../....../20....

1. Akış şeması nedir?

Akış şeması, bir algoritmanın adımlarını standart sembollerle (şekillerle) ve oklarla gösteren çizimdir. Yazıyla anlatılan adımları görsel hâle getirdiği için anlaşılması, başkasına anlatılması ve hata bulunması kolaydır.

Dikkat: Semboller standarttır: dünyanın her yerinde aynı anlama gelir, tıpkı trafik işaretleri gibi.

2. Akış şeması sembolleri

SembolAdıNe için kullanılır?
OvalBaşla / BitirAlgoritmanın başı ve sonu
ParalelkenarGirdi / ÇıktıBilgi almak (sayı al) ya da göstermek (sonucu yaz)
DikdörtgenİşlemYapılacak bir iş (topla, ışığı yak)
Eşkenar dörtgenKararEvet/Hayır sorusu; iki çıkışı vardır
OkAkış yönüAdımların hangi sırayla yapılacağı

3. Karar kutusu

Karar kutusunda cevabı Evet ya da Hayır olan bir soru yazılır: "Yağmur yağıyor mu?", "Sayı 10'dan büyük mü?" Kutudan iki ok çıkar ve algoritma cevaba göre farklı yoldan devam eder.

Örnek: Şemsiye algoritması: Başla → Yağmur yağıyor mu? → Evet ise "Şemsiye al", Hayır ise "Şemsiye alma" → Okula git → Bitir.

4. Döngü

Karar kutusundan çıkan bir ok önceki bir adıma geri dönerse, o adımlar tekrar yapılır. Buna döngü denir. Döngü, koşul sağlanana kadar tekrar eder; bu yüzden döngünün bir çıkış yolu olmalıdır.

Örnek: Karşıya geçiş: Başla → Işık yeşil mi? → Hayır ise "Bekle" ve tekrar ışığa bak (döngü) → Evet ise "Karşıya geç" → Bitir.

5. Akış şeması çizerken

Akış şeması
Algoritmanın sembollerle gösterilmesi.
Sembol
Akış şemasında belli bir anlamı olan şekil.
Karar
Cevabı Evet/Hayır olan, akışı ikiye ayıran adım.
Döngü
Bazı adımların tekrarlanması.
  • Her şema tek bir Başla ile başlar ve Bitir ile biter.
  • Oklar adımların sırasını gösterir; ok olmadan şema okunamaz.
  • Her karar kutusunun iki çıkışı (Evet ve Hayır) olmalıdır.
  • Adımlar kısa ve açık yazılır: kutunun içinde tek bir iş.
  • Şemayı bitirince her yolu parmağınla takip ederek "çalıştır".
Unutma!
  • Oval başla/bitir · paralelkenar girdi/çıktı · dikdörtgen işlem · eşkenar dörtgen karar · ok akış yönü.
  • Karar kutusunun Evet ve Hayır diye iki çıkışı vardır.
  • Geri dönen ok döngü oluşturur; döngünün bir çıkışı olmalıdır.
Kendimi deniyorum
  1. Akış şeması nedir? Algoritmayı şemayla göstermenin faydası nedir?
  2. Beş akış şeması sembolünü çiz ve görevlerini yaz.
  3. "Sonucu ekrana yaz" adımı hangi sembolle gösterilir?
  4. Karar kutusunun kaç çıkışı vardır? Neden?
  5. Döngü nedir? Karşıya geçiş örneğini akış şemasıyla çiz.
  6. Bir sayının 10'dan büyük olup olmadığını söyleyen akış şemasını çiz.
Kendimi deniyorum — cevap anahtarı (yalnız öğretmen)

5. Sınıf Bilişim · 27. Hafta: Akış Şeması — Kendimi deniyorum cevap anahtarı

  1. Akış şeması nedir? Algoritmayı şemayla göstermenin faydası nedir?

    Akış şeması, algoritmanın adımlarını standart sembollerle ve oklarla gösteren çizimdir. Faydası: algoritma kolay anlaşılır, başkasına kolay anlatılır ve hatalar kolay bulunur.

  2. Beş akış şeması sembolünü çiz ve görevlerini yaz.

    Oval: Başla/Bitir. Paralelkenar: girdi/çıktı. Dikdörtgen: işlem. Eşkenar dörtgen: karar (Evet/Hayır). Ok: akış yönü.

  3. "Sonucu ekrana yaz" adımı hangi sembolle gösterilir?

    Paralelkenar (girdi/çıktı sembolü) ile gösterilir.

  4. Karar kutusunun kaç çıkışı vardır? Neden?

    İki çıkışı vardır: Evet ve Hayır. Çünkü karar kutusundaki sorunun yalnız iki cevabı olabilir ve algoritma cevaba göre iki farklı yoldan devam eder.

  5. Döngü nedir? Karşıya geçiş örneğini akış şemasıyla çiz.

    Döngü, bazı adımların koşul sağlanana kadar tekrarlanmasıdır. Şema: Başla → Işık yeşil mi? → Hayır: Bekle ve yeniden ışığa bak (geri dönen ok) → Evet: Karşıya geç → Bitir.

  6. Bir sayının 10'dan büyük olup olmadığını söyleyen akış şemasını çiz.

    Başla → Sayıyı al (paralelkenar) → Sayı 10'dan büyük mü? (eşkenar dörtgen) → Evet: "Büyük" yaz / Hayır: "Büyük değil" yaz (paralelkenar) → Bitir.

Video

Haftanın videosu

Bu hafta için hazır bir video yok. Kendi seçtiğiniz bir videoyu ekleyebilirsiniz.

Bağlantı yalnız bu tarayıcıda saklanır, sunucuya gönderilmez. Video, siz Oynat'a basana kadar yüklenmez (youtube-nocookie.com). Okul ağı YouTube'u engelliyorsa video açılmaz; EBA bağlantıları aşağıdadır.

Yalnız öğretmen

Ders hazırlığı ve materyaller

Dersten önce

  • Akış şeması şablonlarını çoğaltın (EBA).

Önerilen ders akışı

  1. 5 dk Dikkat çekme
  2. 10 dk Akış şeması + semboller
  3. 10 dk Sembol eşleştirme + çalıştırıcı
  4. 30 dk Etkinlik: Akış Şeması Çiziyorum
  5. 5 dk Döngü + pekiştirme

EBA materyalleri (kılavuz kitaptaki karekodlar)

Bağlantılar yeni sekmede açılır ve EBA girişi ister — tahtada öğretmen hesabınızla oturum açın. EBA bu içeriklerin başka bir sayfaya gömülmesine izin vermez.

Ders materyalleri

Ölçme ve değerlendirme formları

Ölçme ve değerlendirme

Akış Şeması Gösterimi değerlendirme formu (EBA).

Kendi içeriklerim

Her bölümün altındaki "Bu bölüme görsel ekle" ile kendi görsellerinizi ekleyin, aşağıdaki düğmeyle görselleri sunuma ayrı slayt olarak katın; "Defterime yazıyorum" bölümünde kendi ders notunuzu yazın.

Yükleniyor…

Görseller ve notlar sunucuya gönderilmez; yalnız bu tarayıcıda saklanır. Tarayıcı verisi silinirse kaybolur: düzenli olarak Dışa aktar ile yedek alın, dosyayı başka tahtada İçe aktar ile açın. Öğrenci fotoğrafı ya da kişisel bilgi içeren görsel eklemeyin (KVKK).

Sınıf ortamı

İşaretlerseniz bilgisayar gerektiren etkinliklerdeki "tahta ve kâğıtla" alternatifleri açık gelir. Simülasyonlar tek bir tahta ekranında sınıfça yapılabilecek şekilde tasarlandı. Tercih bu tarayıcıda hatırlanır.

Maarif Modeli: 6. tema künyesi

Kaynak: Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (TYMM). Tema toplam 24 ders saati.

Alan becerileri
BTYAB2. Bilgi İşlemsel Düşünme (BTYAB2.1. Algoritmik Düşünme, BTYAB2.4. Test Etme-Hata Ayıklama)BTYAB3. Yazılım Geliştirme (BTYAB3.2. Yazılım Geliştirme Sürecinde Kullanılan Bileşen/Yapı/Yöntemlerinden Yararlanma, BTYAB3.3. Yazılım Geliştirme Sürecini Yönetme)
Eğilimler
E1.2. BağımsızlıkE1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik)E2.5. OyunseverlikE3.3. YaratıcılıkE3.6. AnalitiklikE3.7. SistematiklikE3.8. Soru SormaE3.10. Eleştirel Bakma
Sosyal-duygusal öğrenme becerileri
SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)SDB2.1. İletişimSDB2.2. İş BirliğiSDB3.2. EsneklikSDB3.3. Sorumlu Karar Verme
Değerler
D1. AdaletD3. ÇalışkanlıkD5. DuyarlılıkD9. MerhametD10. Mütevazılık
Okuryazarlık becerileri
OB1. Bilgi OkuryazarlığıOB2. Dijital Okuryazarlık
Disiplinler arası ilişkiler
Görsel SanatlarMatematikSosyal BilgilerTürkçe

Zenginleştirme (erken kavrayanlar için)

  • Kurt–kuzu–ot bulmacasının daha çok öge ve kural içeren bir sürümünü çözüp çözüm yolunu anlatma.
  • Okuldaki bir soruna (kütüphane düzeni, duyuru) yazılım fikri geliştirme.
  • Aynı problemi iki farklı algoritmayla çözüp karşılaştırma.

Destekleme (zorlananlar için)

  • Akış şeması ve Frayer diyagramıyla algoritmayı görselleştirme.
  • Günlük bir problemi (okula hazırlanma) algoritma adımlarına bölme.
  • Küçük gruplarda tek bir bloğu ekleyerek görev tamamlama; başarıyı hemen görme.