İçeriğe geç
Ders MerkeziDP Pano
5. Sınıf · 26. Hafta 5–9 Nisan 2027 6. Tema · Yazılım Tasarımı ve Programlama

Algoritma: Adım Adım Çözüm

Bir problemin çözümünü sıralı, açık ve sonlu adımlar hâlinde yazmayı, yani algoritma oluşturmayı öğreniyoruz.

  • Problem Belirleme ve Algoritma Oluşturma
Öğrenme çıktıları

BTY.5.6.1 Problem çözümü için algoritmik düşünebilme

  • c) Belirlediği problemin çözümüne ilişkin işlem adımlarını listeler.
Kişisel Verileri Koruma Günü
Dikkat Çekme

Düşünelim, konuşalım

  1. 1
    Arkadaşınıza evinizin yolunu nasıl tarif edersiniz?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: "Düz git, sağa dön", "marketin yanından", "bakkalı geçince sola".

    Varılacak nokta: Yol tarifi sıralı adımlardan oluşan bir algoritmadır; adımlar açık ve doğru sırada olmalıdır.

    Cevap gelmezse: Bir öğrenciden sınıf kapısından bahçeye giden yolu tarif etmesini isteyin ve tarifi adım adım tahtaya yazın. Gerekirse: "Bu sıralı adımlara algoritma diyoruz. Bir adım eksik olursa arkadaşımız kaybolur."

  2. 2
    Bir tarifte adımların sırası değişirse ne olur?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: "Yemek bozulur", "olmaz", "yanlış çıkar".

    Varılacak nokta: Algoritmada sıra önemlidir; sıra değişirse sonuç değişir.

    Cevap gelmezse: "Önce çayı bardağa döküp sonra suyu kaynatsak ne olur?" diye sorun. Gerekirse: "Bardakta soğuk su ve kuru çay olur. Adımlar doğru sırada olmalıdır."

  3. 3
    Robot bir arkadaşa "el yıka" demek yeter mi?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: "Evet, anlar" ya da "Hayır, nasıl yıkayacağını bilmez".

    Varılacak nokta: Bilgisayar ve robot yalnız yazılanı yapar; adımlar hiçbir şeyi atlamadan, açık yazılmalıdır.

    Cevap gelmezse: Siz robot olun ve bir öğrenciden size "el yıka" demesini isteyin, sonra kıpırdamayın. Gerekirse: "Robot musluğun nerede olduğunu, sabunu ne zaman alacağını bilmez. Her adımı tek tek söylemeliyiz."

  4. 4
    Getirdiğiniz diş fırçalama adımlarında kaç adım var? Hepimizinki aynı mı?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: Farklı sayılar: "5", "8", "12"; "hayır, aynı değil".

    Varılacak nokta: Aynı problemin birden çok doğru algoritması olabilir; önemli olan adımların açık ve doğru sırada olmasıdır.

    Cevap gelmezse: Getirilmediyse iki öğrenciye sözlü olarak diş fırçalama adımlarını sayın. Gerekirse: "Biri 6, biri 9 adım saydı. İkisi de doğru olabilir; yeter ki adımlar açık ve sırası doğru olsun."

Konu

Algoritma nedir?

Algoritma, bir problemi çözmek için izlenecek sıralı, açık ve sonlu adımlar dizisidir. Bilgisayarlar yalnız kendilerine verilen adımları yapabilir; bu yüzden algoritma hiçbir şeyi atlamadan yazılmalıdır.

İyi bir algoritmanın başlangıcı (Başla) ve bitişi (Bitir) vardır, her adım tek bir iş anlatır ve herkes aynı şekilde anlar.

EBA materyali Algoritma Örnekleri EBA'da aç
EBA materyali Algoritma Dikkat Çekme EBA'da aç
Konu

İyi bir algoritmanın özellikleri

Sıralı

Adımlar doğru sırada yazılır; sıra değişirse sonuç değişir.

Açık

Her adım tek bir iş anlatır ve herkes aynı şekilde anlar.

Sonlu

Belli sayıda adımdan sonra biter; sonsuza kadar sürmez.

Eksiksiz

Hiçbir adım atlanmaz; olası durumlar düşünülür.

Konu

Örnek: El yıkama algoritması

  1. Başla.
  2. Musluğu aç.
  3. Ellerini ıslat.
  4. Sabun al.
  5. Ellerini en az 20 saniye ov.
  6. Ellerini durula.
  7. Musluğu kapat.
  8. Ellerini kurula.
  9. Bitir.
EBA materyali El Yıkama Akış Şeması EBA'da aç
Konu

Adımları sırala

Karışmış algoritmayı doğru sıraya koyun. Bir adıma, sonra gideceği yere dokunun.

Bu etkileşimli bölüm için tarayıcıda JavaScript açık olmalıdır.

Diğer algoritmaları da deneyin: diş fırçalamak, okula hazırlanmak, tohum ekmek.

Konu

Hatayı bul

Çay demleme: 1) Başla 2) Çayı bardağa dök 3) Suyu kaynat 4) Demle 5) BitirCevabı göster

Sıra yanlış: önce su kaynatılmalı ve demlenmeli, sonra bardağa dökülmeli.

Kapıdan çık: 1) Başla 2) Kapıyı aç 3) Dışarı çık 4) BitirCevabı göster

Eksik adım var: kapı kilitliyse? Anahtarla kilidi aç adımı gerekebilir; algoritmalar olası durumları düşünmelidir.

Resim çiz: 1) Başla 2) Güzel bir şey çiz 3) BitirCevabı göster

Açık değil: "güzel bir şey" herkes için farklıdır. Adımlar net olmalı: "Kâğıdın ortasına bir daire çiz."

Etkinlik 1

Robot Arkadaşım

30 dk Eşli etkinlik

Bir öğrenci "robot" olur, diğeri ona algoritma okur; robot yalnız yazılanı yapar.

  1. Görev: sıradan kalkıp tahtaya kalem bırakıp geri dönmek.
  2. Adımları yazın.
  3. Robot yalnız yazılanı uygular; eksik adımları bulun ve düzeltin.
Pekiştirme

Kendimizi sınayalım

  1. Algoritmanın özelliği hangisi değildir?

    • Sıralı olması
    • Açık olması
    • Sonsuza kadar sürmesi
    • Başlangıç ve bitişinin olması

  2. "Güzel bir şey yap" adımının sorunu nedir?

    • Çok kısa olması
    • Açık olmaması
    • Sonlu olması
    • Sıralı olması

  3. Bir algoritmada adımların sırası değişirse ne olabilir?

    • Sonuç değişebilir
    • Hiçbir şey olmaz
    • Algoritma hızlanır
    • Adım sayısı artar
Özet

Bugün neler öğrendik?

  • Algoritma: sıralı, açık, sonlu ve eksiksiz adımlar; Başla ile başlar, Bitir ile biter.
  • Sıra değişirse sonuç değişir; eksik adım hataya yol açar.
  • algoritma
  • adım
  • sıra
  • başla
  • bitir

Gelecek derse hazırlık

Algoritmayı şekillerle çizmenin bir yolu var: akış şeması. Gelecek hafta öğreneceğiz!

Ders notu

Defterime yazıyorum

Sınavdan önce tekrar etmek için defterine yaz. Başlığı ve tarihi unutma!

5. Sınıf Bilişim · 26. Hafta: Algoritma: Adım Adım ÇözümTarih: ....../....../20....

1. Algoritma nedir?

Algoritma, bir problemi çözmek için izlenecek sıralı, açık ve sonlu adımlar dizisidir. Yemek tarifleri, yol tarifleri ve oyun kuralları günlük hayattaki algoritmalardır. Bilgisayarlar yalnız kendilerine verilen adımları yapabilir; ne istediğimizi tahmin edemez. Bu yüzden algoritma hiçbir şeyi atlamadan yazılmalıdır.

Dikkat: Her algoritma Başla ile başlar ve Bitir ile biter.

2. İyi bir algoritmanın özellikleri

ÖzellikAnlamı
SıralıAdımlar doğru sıra ile yazılır; sıra değişirse sonuç değişir.
AçıkHer adım tek bir iş anlatır ve herkes aynı şekilde anlar.
SonluBelli sayıda adımdan sonra biter; sonsuza kadar sürmez.
EksiksizHiçbir adım atlanmaz; olası durumlar düşünülür.
Başlangıç ve bitişBaşla ve Bitir adımları vardır.

3. Örnek: El yıkama algoritması

  • 1. Başla.
  • 2. Musluğu aç.
  • 3. Ellerini ıslat.
  • 4. Sabun al.
  • 5. Ellerini en az 20 saniye ov.
  • 6. Ellerini durula.
  • 7. Musluğu kapat.
  • 8. Ellerini kurula.
  • 9. Bitir.

Dikkat: Aynı problemin birden çok doğru algoritması olabilir: biri 7, biri 9 adım yazabilir. Önemli olan adımların açık ve doğru sırada olmasıdır.

4. Algoritmalardaki sık hatalar

HataÖrnekDüzeltme
Yanlış sıraÇayı bardağa dök, sonra suyu kaynat.Önce su kaynatılır ve çay demlenir, sonra dökülür.
Eksik adımKapıyı aç, dışarı çık.Kapı kilitliyse? "Kilidi anahtarla aç" adımı eklenir.
Açık olmayan adımGüzel bir şey çiz."Kâğıdın ortasına bir daire çiz." gibi net yazılır.
Bitmeyen algoritmaAdım 3'e dön (hiç çıkış yok).Ne zaman duracağı yazılır.

5. Robot arkadaşım

Bir robot yalnız yazılanı yapar. "Tahtaya git" dersek hangi yöne, kaç adım gideceğini bilmez. Robot etkinliğinde gördüğümüz gibi, bize çok açık gelen bir adım bilgisayar için eksik olabilir. Algoritma yazarken kendimizi hiçbir şey bilmeyen bir robotun yerine koyarız.

Algoritma
Bir problemi çözmek için sıralı, açık ve sonlu adımlar dizisi.
Adım
Algoritmada yapılan tek bir iş.
Başla / Bitir
Algoritmanın başlangıç ve bitiş noktaları.
Unutma!
  • Algoritma: sıralı, açık, sonlu ve eksiksiz adımlar.
  • Her algoritma Başla ile başlar, Bitir ile biter.
  • Sıra değişirse sonuç değişir; eksik adım hataya yol açar.
Kendimi deniyorum
  1. Algoritmayı tanımla ve günlük hayattan iki örnek ver.
  2. İyi bir algoritmanın dört özelliğini yaz.
  3. Diş fırçalama algoritmasını Başla ve Bitir ile yaz.
  4. "Güzel bir resim yap" adımının sorunu nedir? Nasıl düzeltirsin?
  5. Adımların sırası değişirse ne olur? Örnekle açıkla.
  6. Bir algoritmanın sonlu olması neden gereklidir?
Kendimi deniyorum — cevap anahtarı (yalnız öğretmen)

5. Sınıf Bilişim · 26. Hafta: Algoritma: Adım Adım Çözüm — Kendimi deniyorum cevap anahtarı

  1. Algoritmayı tanımla ve günlük hayattan iki örnek ver.

    Algoritma, bir problemi çözmek için izlenecek sıralı, açık ve sonlu adımlar dizisidir. Örnekler: yemek tarifi, yol tarifi (oyun kuralları da olur).

  2. İyi bir algoritmanın dört özelliğini yaz.

    Sıralı, açık, sonlu, eksiksiz (başlangıç ve bitiş adımlarının olması da olur).

  3. Diş fırçalama algoritmasını Başla ve Bitir ile yaz.

    Örnek: 1. Başla. 2. Diş fırçasını ve macunu al. 3. Fırçaya macun sür. 4. Dişleri iki dakika fırçala. 5. Ağzını çalkala. 6. Fırçayı yıkayıp yerine koy. 7. Bitir.

  4. "Güzel bir resim yap" adımının sorunu nedir? Nasıl düzeltirsin?

    Adım açık değildir; herkes "güzel resim"den farklı bir şey anlar. Düzeltme: "Kâğıdın ortasına bir daire çiz" gibi tek ve net bir iş yazılır.

  5. Adımların sırası değişirse ne olur? Örnekle açıkla.

    Sonuç değişir ya da istenen sonuca ulaşılamaz. Örnek: önce çayı bardağa dökmek, sonra suyu kaynatmak; çay hiç demlenmez.

  6. Bir algoritmanın sonlu olması neden gereklidir?

    Sonlu olmayan algoritma hiç bitmez; sonuç alınamaz ve bilgisayar sonsuza kadar çalışır.

Video

Haftanın videosu

Bu hafta için hazır bir video yok. Kendi seçtiğiniz bir videoyu ekleyebilirsiniz.

Bağlantı yalnız bu tarayıcıda saklanır, sunucuya gönderilmez. Video, siz Oynat'a basana kadar yüklenmez (youtube-nocookie.com). Okul ağı YouTube'u engelliyorsa video açılmaz; EBA bağlantıları aşağıdadır.

Yalnız öğretmen

Ders hazırlığı ve materyaller

Dersten önce

  • "Algoritma Örnekleri" ve "El Yıkama Akış Şeması" materyallerini EBA'dan açın.

Önerilen ders akışı

  1. 5 dk Dikkat çekme
  2. 10 dk Algoritma nedir + özellikler
  3. 10 dk El yıkama + adımları sırala
  4. 5 dk Hatayı bul
  5. 30 dk Etkinlik: Robot Arkadaşım

EBA materyalleri (kılavuz kitaptaki karekodlar)

Bağlantılar yeni sekmede açılır ve EBA girişi ister — tahtada öğretmen hesabınızla oturum açın. EBA bu içeriklerin başka bir sayfaya gömülmesine izin vermez.

Ders materyalleri

Ölçme ve değerlendirme

Problem Çözme dereceli puanlama anahtarı (EBA).

Kendi içeriklerim

Her bölümün altındaki "Bu bölüme görsel ekle" ile kendi görsellerinizi ekleyin, aşağıdaki düğmeyle görselleri sunuma ayrı slayt olarak katın; "Defterime yazıyorum" bölümünde kendi ders notunuzu yazın.

Yükleniyor…

Görseller ve notlar sunucuya gönderilmez; yalnız bu tarayıcıda saklanır. Tarayıcı verisi silinirse kaybolur: düzenli olarak Dışa aktar ile yedek alın, dosyayı başka tahtada İçe aktar ile açın. Öğrenci fotoğrafı ya da kişisel bilgi içeren görsel eklemeyin (KVKK).

Sınıf ortamı

İşaretlerseniz bilgisayar gerektiren etkinliklerdeki "tahta ve kâğıtla" alternatifleri açık gelir. Simülasyonlar tek bir tahta ekranında sınıfça yapılabilecek şekilde tasarlandı. Tercih bu tarayıcıda hatırlanır.

Maarif Modeli: 6. tema künyesi

Kaynak: Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (TYMM). Tema toplam 24 ders saati.

Alan becerileri
BTYAB2. Bilgi İşlemsel Düşünme (BTYAB2.1. Algoritmik Düşünme, BTYAB2.4. Test Etme-Hata Ayıklama)BTYAB3. Yazılım Geliştirme (BTYAB3.2. Yazılım Geliştirme Sürecinde Kullanılan Bileşen/Yapı/Yöntemlerinden Yararlanma, BTYAB3.3. Yazılım Geliştirme Sürecini Yönetme)
Eğilimler
E1.2. BağımsızlıkE1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik)E2.5. OyunseverlikE3.3. YaratıcılıkE3.6. AnalitiklikE3.7. SistematiklikE3.8. Soru SormaE3.10. Eleştirel Bakma
Sosyal-duygusal öğrenme becerileri
SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)SDB2.1. İletişimSDB2.2. İş BirliğiSDB3.2. EsneklikSDB3.3. Sorumlu Karar Verme
Değerler
D1. AdaletD3. ÇalışkanlıkD5. DuyarlılıkD9. MerhametD10. Mütevazılık
Okuryazarlık becerileri
OB1. Bilgi OkuryazarlığıOB2. Dijital Okuryazarlık
Disiplinler arası ilişkiler
Görsel SanatlarMatematikSosyal BilgilerTürkçe

Zenginleştirme (erken kavrayanlar için)

  • Kurt–kuzu–ot bulmacasının daha çok öge ve kural içeren bir sürümünü çözüp çözüm yolunu anlatma.
  • Okuldaki bir soruna (kütüphane düzeni, duyuru) yazılım fikri geliştirme.
  • Aynı problemi iki farklı algoritmayla çözüp karşılaştırma.

Destekleme (zorlananlar için)

  • Akış şeması ve Frayer diyagramıyla algoritmayı görselleştirme.
  • Günlük bir problemi (okula hazırlanma) algoritma adımlarına bölme.
  • Küçük gruplarda tek bir bloğu ekleyerek görev tamamlama; başarıyı hemen görme.