5. Sınıf · 25. Hafta 29 Mart – 2 Nisan 2027 6. Tema · Yazılım Tasarımı ve Programlama

Girdi ve Çıktı

Bir problemin çözümü için gereken girdileri ve sonunda elde edilecek çıktıları belirliyoruz.

Problem Belirleme ve Algoritma Oluşturma

Öğrenme çıktıları

BTY.5.6.1 Problem çözümü için algoritmik düşünebilme

b) Belirlediği problemin girdi ve çıktılarını belirler.

Dünya Otizm Farkındalık Günü Kütüphaneler Haftası Bu hafta 1 saat Okul Temelli Planlama

Dikkat Çekme

Düşünelim, konuşalım

1
Bir kek yapmak için neye ihtiyacınız var? Sonunda ne elde edersiniz?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: Un, şeker, yumurta, süt, yağ, fırın; sonunda kek elde ederiz.

Varılacak nokta: Malzemeler girdidir, karıştırmak ve pişirmek işlemdir, pişmiş kek çıktıdır.

Cevap gelmezse: Tahtaya üç sütun çizin: "Gerekenler → Yapılanlar → Elde edilen". Gerekirse siz doldurun: "Un, yumurta → karıştır, pişir → kek. İlk sütuna girdi, sonuncusuna çıktı diyoruz."
2
Hesap makinesine 3 + 4 yazdığınızda girdi ve çıktı nedir?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Girdi 3 ve 4, çıktı 7"; bazıları "girdi tuşlar, çıktı ekran" der.

Varılacak nokta: 3 ve 4 girdidir, toplama işlemdir, ekrandaki 7 çıktıdır.

Cevap gelmezse: "Makineye siz ne verdiniz, makine size ne verdi?" diye sorun. Gerekirse: "Biz 3, + ve 4 verdik; bu girdidir. Makine topladı (işlem) ve 7 gösterdi (çıktı)."
3
Otomatik kapı neyi "algılayıp" ne yapıyor?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "İnsanı algılıyor ve açılıyor", "hareketi görüyor".

Varılacak nokta: Algılayıcının (sensör) bilgisi girdidir; "biri var mı?" kontrolü işlemdir; kapının açılması çıktıdır.

Cevap gelmezse: "Kapının önünde kimse yokken açılır mı?" diye sorun. Gerekirse: "Açılmaz. Sensör birini algılarsa (girdi) kapı kontrol eder ve açılır (çıktı)."
4
Aynı girdiyle iki farklı işlem yapılırsa çıktı aynı mı olur?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Evet, girdi aynı" ya da "Hayır"; kararsız kalabilirler.

Varılacak nokta: Çıktıyı yalnız girdi değil işlem de belirler: 3 ve 4 toplamada 7, çarpmada 12 verir.

Cevap gelmezse: Tahtaya "3 ve 4" yazın, "Toplarsak? Çarparsak?" diye sorun. Gerekirse: "7 ve 12. Girdi aynı, işlem farklı olunca çıktı da farklıdır."

Konu

Girdi ve çıktı

Girdi

Çözüm için gereken bilgi ya da malzeme
Kek: un, şeker, yumurta
Hesap makinesi: 3, +, 4

Çıktı

Çözüm sonunda elde edilen sonuç
Kek: pişmiş kek
Hesap makinesi: 7

Girdi ile çıktı arasındaki yapılan işe işlem denir: karıştırmak, pişirmek, toplamak.

Konu

Günlük problemlerde girdi–işlem–çıktı

Problem	Girdi	İşlem	Çıktı
Çay demlemek	Su, çay, demlik	Kaynat, demle, bekle	Demlenmiş çay
Ortalama hesaplamak	Notlar	Topla, sayıya böl	Ortalama
Karanlıkta ışık yakmak	Işık sensörü değeri	Karanlık mı? Kontrol et	Lamba yanar / sönük
Alışveriş	Para, liste	Ürünleri seç, öde	Ürünler + para üstü

EBA materyali Günlük Problemler Girdi-Çıktı Sunum EBA'da aç

Konu

Girdiyi çıktısıyla eşleştir

Konu

Girdi mi, işlem mi, çıktı mı?

Önce tahmin edin, sonra cevabı açın.

Çamaşır makinesindeki kirli çamaşır ve deterjanCevabı göster

Girdi. Makinenin işine başlaması için gerekenlerdir.

Çamaşır makinesinin yıkaması ve durulamasıCevabı göster

İşlem. Girdiyi çıktıya dönüştüren iştir.

Temiz çamaşırCevabı göster

Çıktı. İşlem sonunda elde edilen sonuçtur.

Navigasyonun gösterdiği en kısa yolCevabı göster

Çıktı. Girdisi başlangıç ve varış noktası ile yol bilgisidir.

Etkinlik 1

Günlük Problemler Girdi–Çıktı

30 dk Grup etkinliği

Gruplar geçen hafta seçtikleri problemin girdilerini ve çıktılarını belirler.

Girdi listesi yapın.
Beklenen çıktıyı yazın.
Frayer diyagramıyla "girdi" kavramını tanımlayın.

EBA materyali Frayer Diyagramı EBA'da aç

Pekiştirme

Kendimizi sınayalım

Özet

Bugün neler öğrendik?

Girdi çözüm için gerekenlerdir, çıktı elde edilen sonuçtur; arada işlem vardır.
Aynı girdiyle farklı işlem farklı çıktı verir.

girdi
işlem
çıktı

Gelecek derse hazırlık

Diş fırçalamanın adımlarını sırasıyla yazıp getirin. Kaç adım çıktı?

Ders notu

Defterime yazıyorum

Sınavdan önce tekrar etmek için defterine yaz. Başlığı ve tarihi unutma!

5. Sınıf Bilişim · 25. Hafta: Girdi ve ÇıktıTarih: ....../....../20....

1. Girdi, işlem ve çıktı

Her problemin çözümünde üç parça vardır. Çözüm için gereken bilgi ya da malzemeye girdi, girdiyi dönüştürmek için yapılan işlere işlem, işlem sonunda elde edilen sonuca çıktı denir.

Parça	Anlamı	Kek örneği
Girdi	Çözüm için gerekenler	Un, şeker, yumurta, süt
İşlem	Girdiyi çıktıya dönüştüren iş	Karıştırmak, fırında pişirmek
Çıktı	Elde edilen sonuç	Pişmiş kek

Dikkat: Sıra her zaman aynıdır: girdi → işlem → çıktı.

2. Günlük hayattan örnekler

Problem	Girdi	İşlem	Çıktı
Çay demlemek	Su, çay, demlik	Kaynat, demle, bekle	Demlenmiş çay
Ortalama hesaplamak	Notlar	Topla, not sayısına böl	Ortalama
Karanlıkta ışık	Işık sensörü değeri	Karanlık mı? Kontrol et	Lamba yanar ya da söner
Alışveriş	Para, alışveriş listesi	Ürünleri seç, öde	Ürünler ve para üstü
Çamaşır yıkamak	Kirli çamaşır, deterjan	Yıka, durula, sık	Temiz çamaşır
Navigasyon	Başlangıç ve varış noktası, yol bilgisi	Yolları karşılaştır	En kısa yol

3. Teknolojide girdi ve çıktı

Hesap makinesinde 3 + 4 yazmak girdidir, toplama işlemdir, ekrandaki 7 çıktıdır.
Çeviri uygulamasına yazılan metin girdidir; başka dildeki metin çıktıdır.
Yüz kilidinde kamera görüntüsü girdidir; kilidin açılması çıktıdır.
Termostatta sıcaklık değeri girdidir; kaloriferin çalışması ya da durması çıktıdır.
Asansörde tuşa basmak girdidir; kabinin kata gelmesi çıktıdır.

Dikkat: Bilgisayarın donanım birimlerinde de aynı ayrımı görürüz: klavye ve fare girdi birimleri, ekran ve yazıcı çıktı birimleridir.

4. Aynı girdi, farklı işlem

Çıktıyı yalnız girdi değil, işlem de belirler. Aynı girdiye farklı işlem uygulanırsa farklı çıktı elde edilir.

Örnek: Girdi: 3 ve 4. Toplama işlemi → 7. Çarpma işlemi → 12. Çıkarma işlemi → −1.

5. Problemin girdi ve çıktısını belirlemek

Girdi: Çözüm için gereken bilgi ya da malzeme.
İşlem: Girdiyi çıktıya dönüştüren iş.
Çıktı: Çözüm sonunda elde edilen sonuç.

Önce problemin sonunda ne elde etmek istediğimizi (çıktı) yazarız.
Sonra bu sonuca ulaşmak için neye ihtiyacımız olduğunu (girdiler) listeleriz.
Son olarak girdiyi çıktıya dönüştürecek işlemleri düşünürüz; bu işlemler bir sonraki derste algoritmaya dönüşecek.

Unutma!

Girdi → işlem → çıktı.
Girdi gerekenler, çıktı sonuçtur; aradaki dönüşüm işlemdir.
Aynı girdiye farklı işlem uygulanırsa farklı çıktı çıkar.

Kendimi deniyorum

Girdi, işlem ve çıktıyı tanımla.
Limonata yapmanın girdilerini, işlemlerini ve çıktısını yaz.
Hesap makinesinde 6 × 2 yazıldığında girdi, işlem ve çıktı nedir?
Çamaşır makinesinde temiz çamaşır girdi mi, çıktı mı? Neden?
Aynı girdiyle farklı çıktı elde edilebilir mi? Örnekle açıkla.
Yüz kilidinin girdisi ve çıktısı nedir?

Kendimi deniyorum — cevap anahtarı (yalnız öğretmen)

5. Sınıf Bilişim · 25. Hafta: Girdi ve Çıktı — Kendimi deniyorum cevap anahtarı

Girdi, işlem ve çıktıyı tanımla.
Girdi: çözüm için gereken bilgi ya da malzeme. İşlem: girdiyi çıktıya dönüştüren iş. Çıktı: işlem sonunda elde edilen sonuç.
Limonata yapmanın girdilerini, işlemlerini ve çıktısını yaz.
Girdi: limon, su, şeker. İşlem: limonu sık, suyla karıştır, şeker ekle, karıştır. Çıktı: limonata.
Hesap makinesinde 6 × 2 yazıldığında girdi, işlem ve çıktı nedir?
Girdi: 6 ve 2. İşlem: çarpma. Çıktı: 12.
Çamaşır makinesinde temiz çamaşır girdi mi, çıktı mı? Neden?
Çıktıdır. Çünkü makinenin yıkama işleminin sonunda elde edilen sonuçtur; girdi kirli çamaşır ve deterjandır.
Aynı girdiyle farklı çıktı elde edilebilir mi? Örnekle açıkla.
Evet. Aynı girdiye farklı işlem uygulanırsa farklı çıktı elde edilir. Örnek: 3 ve 4 toplanınca 7, çarpılınca 12, çıkarılınca −1 olur.
Yüz kilidinin girdisi ve çıktısı nedir?
Girdi: kameradan alınan yüz görüntüsü. Çıktı: kilidin açılması ya da açılmaması.

Video

Haftanın videosu

Bu hafta için hazır bir video yok. Kendi seçtiğiniz bir videoyu ekleyebilirsiniz.

Yalnız öğretmen

Ders hazırlığı ve materyaller

Dersten önce

"Günlük Problemler Girdi-Çıktı" sunumunu ve Frayer diyagramını EBA'dan açın.

Önerilen ders akışı

5 dk Dikkat çekme
10 dk Girdi-çıktı + tablo
10 dk Eşleştirme + girdi mi işlem mi?
30 dk Etkinlik: Günlük Problemler
5 dk Pekiştirme

EBA materyalleri (kılavuz kitaptaki karekodlar)

Bağlantılar yeni sekmede açılır ve EBA girişi ister — tahtada öğretmen hesabınızla oturum açın. EBA bu içeriklerin başka bir sayfaya gömülmesine izin vermez.

Ders materyalleri

Ölçme ve değerlendirme formları

Akran Değerlendirme Formu kılavuz s. 201

Ölçme ve değerlendirme

Frayer diyagramı ile kavram değerlendirmesi.

Kendi içeriklerim

Her bölümün altındaki "Bu bölüme görsel ekle" ile kendi görsellerinizi ekleyin, aşağıdaki düğmeyle görselleri sunuma ayrı slayt olarak katın; "Defterime yazıyorum" bölümünde kendi ders notunuzu yazın.

Yükleniyor…

Görseller ve notlar sunucuya gönderilmez; yalnız bu tarayıcıda saklanır. Tarayıcı verisi silinirse kaybolur: düzenli olarak Dışa aktar ile yedek alın, dosyayı başka tahtada İçe aktar ile açın. Öğrenci fotoğrafı ya da kişisel bilgi içeren görsel eklemeyin (KVKK).

Sınıf ortamı

Sınıfımda öğrenci bilgisayarı yok

İşaretlerseniz bilgisayar gerektiren etkinliklerdeki "tahta ve kâğıtla" alternatifleri açık gelir. Simülasyonlar tek bir tahta ekranında sınıfça yapılabilecek şekilde tasarlandı. Tercih bu tarayıcıda hatırlanır.

Maarif Modeli: 6. tema künyesi

Kaynak: Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (TYMM). Tema toplam 24 ders saati.

Alan becerileri: BTYAB2. Bilgi İşlemsel Düşünme (BTYAB2.1. Algoritmik Düşünme, BTYAB2.4. Test Etme-Hata Ayıklama)BTYAB3. Yazılım Geliştirme (BTYAB3.2. Yazılım Geliştirme Sürecinde Kullanılan Bileşen/Yapı/Yöntemlerinden Yararlanma, BTYAB3.3. Yazılım Geliştirme Sürecini Yönetme)
Eğilimler: E1.2. BağımsızlıkE1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik)E2.5. OyunseverlikE3.3. YaratıcılıkE3.6. AnalitiklikE3.7. SistematiklikE3.8. Soru SormaE3.10. Eleştirel Bakma
Sosyal-duygusal öğrenme becerileri: SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)SDB2.1. İletişimSDB2.2. İş BirliğiSDB3.2. EsneklikSDB3.3. Sorumlu Karar Verme
Değerler: D1. AdaletD3. ÇalışkanlıkD5. DuyarlılıkD9. MerhametD10. Mütevazılık
Okuryazarlık becerileri: OB1. Bilgi OkuryazarlığıOB2. Dijital Okuryazarlık
Disiplinler arası ilişkiler: Görsel SanatlarMatematikSosyal BilgilerTürkçe

Zenginleştirme (erken kavrayanlar için)

Kurt–kuzu–ot bulmacasının daha çok öge ve kural içeren bir sürümünü çözüp çözüm yolunu anlatma.
Okuldaki bir soruna (kütüphane düzeni, duyuru) yazılım fikri geliştirme.
Aynı problemi iki farklı algoritmayla çözüp karşılaştırma.

Destekleme (zorlananlar için)

Akış şeması ve Frayer diyagramıyla algoritmayı görselleştirme.
Günlük bir problemi (okula hazırlanma) algoritma adımlarına bölme.
Küçük gruplarda tek bir bloğu ekleyerek görev tamamlama; başarıyı hemen görme.