İçeriğe geç
Ders MerkeziDP Pano
5. Sınıf · 11. Hafta 30 Kasım – 4 Aralık 2026 2. Tema · Dijital Ürün Tasarımı ve Geliştirme

Görselimi Tamamlıyor, Kelime İşlemciyle Tanışıyorum

Görsel ürünümüzü belirlenen ölçütlere göre tamamlıyor; ardından yazı ve belgeler hazırladığımız kelime işlemci programlarının temel özelliklerini öğreniyoruz.

  • Görsel Ürün Geliştirme
  • Kelime İşlemci Programlarına Giriş
Öğrenme çıktıları

BTY.5.2.3 Görsel dosyası geliştirebilme

  • a) Tasarlanan hikâye/senaryo unsurlarına uygun bir görsel oluşturur.
  • b) Oluşturulan görseli belirlenen ölçütler açısından değerlendirir.

BTY.5.2.4 Kelime işlemci programlarından yararlanabilme

  • a) Kelime işlemci programlarının temel özelliklerini tanır.
  • b) Uygun kelime işlemci programını belirler.
  • c) Belirlenen kelime işlemci programının arayüz özelliklerini kullanır.
  • ç) Kullanılan kelime işlemci programını kullanım alanları/verimliliği açısından değerlendirir.

BTY.5.2.5 Kelime işlemci dosyası geliştirebilme

  • a) Kelime işlemci dosyası oluşturur.
  • b) Oluşturulan kelime işlemci dosyasını belirlenen ölçütler açısından değerlendirir.
Dünya Engelliler Günü
Dikkat Çekme

Düşünelim, konuşalım

  1. 1
    Bir dilekçeyi ya da ödevi daktiloyla yazsaydık bir hata yapınca ne olurdu?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: "Baştan yazardık", "daksil (düzeltme sıvısı) sürerdik", "kâğıt bozulurdu".

    Varılacak nokta: Kelime işlemcinin en büyük üstünlüğü hatanın anında düzeltilmesi, belgenin yeniden kullanılması ve kopyalanmasıdır.

    Cevap gelmezse: "Daktiloda silgi yoktur. Son satırda bir harf yanlış yazdınız. Ne olur?" diye sorun. Gerekirse: "Sayfa baştan yazılır. Kelime işlemcide ise yalnız o harfi düzeltiriz."

  2. 2
    Kelime işlemci programında yaptığınız ilk şey neydi?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: Adımı yazdım, yazı boyutunu büyüttüm, rengini değiştirdim, resim ekledim, kaydettim; bazıları hiç kullanmamıştır.

    Varılacak nokta: Kelime işlemcide yazar, biçimlendirir, görsel ekler ve kaydederiz.

    Cevap gelmezse: Kullanmamış olanlar için: "Bir dilekçe ya da ödevi bilgisayarda yazan birini gördünüz mü? Ne yapıyordu?" Gerekirse: "Yazı yazıyor, başlığı büyütüyor, kaydediyordu. Bugün bunları öğreneceğiz."

  3. 3
    Güzel görünen bir belgede sizce neler vardır?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: Büyük ve ortada başlık, düzenli paragraflar, okunaklı yazı, uygun görseller, yazım hatası olmaması.

    Varılacak nokta: Belgenin güzel görünmesini biçimlendirme, hizalama, paragraf düzeni ve görsel ekleme gibi özellikler sağlar.

    Cevap gelmezse: İki belge gösterin (biri düzenli, biri tek parça metin): "Hangisini okumak isterdiniz? Neden?" Gerekirse: "Başlığı belirgin, paragrafları düzgün olanı. Bunları kelime işlemciyle yapacağız."

  4. 4
    Aynı ödevi beş arkadaş aynı anda yazmak isteseydi nasıl bir araç gerekirdi?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: İnternetten açılan ortak belge, çevrim içi kelime işlemci, bulut; bazıları "sırayla yazarız" der.

    Varılacak nokta: Çevrim içi kelime işlemcide birden çok kişi aynı belgede aynı anda çalışabilir.

    Cevap gelmezse: "Bir defteri beş kişi aynı anda yazabilir mi?" diye sorun. Gerekirse: "Kâğıtta olmaz ama internetteki ortak bir belgede herkes aynı anda kendi bölümünü yazabilir."

Konu

Görselimi değerlendiriyorum

Tamamlanan görseli bu ölçütlerle kontrol edin.

ÖlçütSoruEvet / Geliştirilmeli
MesajGörseli gören, ne anlatmak istediğimi hemen anlıyor mu?…
OkunaklılıkYazılar uzaktan okunuyor mu?…
Renk uyumuRenkler birbirini ve mesajı destekliyor mu?…
ÖzgünlükTasarım bana/grubuma mı ait?…
TeknikDoğru boyut ve biçimde kaydedildi mi?…
Konu

Kelime işlemci programı nedir?

Kelime işlemci, yazı yazmamızı, yazıyı biçimlendirmemizi, görsel ve tablo eklememizi, belgeyi kaydedip yazdırmamızı sağlayan programdır. Ödev, dilekçe, mektup, rapor, bülten hazırlamakta kullanılır.

Okul bilgisayarlarında LibreOffice Writer ücretsiz bir kelime işlemcidir; çevrim içi kelime işlemciler ise internet bağlantısıyla her yerden kullanılabilir ve birden fazla kişi aynı belgede birlikte çalışabilir.

Konu

El yazısı, daktilo ve kelime işlemci

Yazı yazmak için kullanılan araçlar değişti; ihtiyaç aynı kaldı.

El yazısı ve daktilo

  • Hata yapınca silmek zor, sayfa baştan yazılır
  • Her kopya ayrı ayrı yazılır
  • Yazı biçimi (boyut, renk) değiştirilemez
  • Kâğıt ve mürekkep tüketir
  • Elektrik ve cihaz gerekmez

Kelime işlemci

  • Hata anında düzeltilir, geri alınır
  • Belge sınırsız kopyalanır, paylaşılır
  • Yazı tipi, boyut, renk, hizalama değiştirilir
  • Yazım denetimi hataları gösterir
  • Bilgisayar ve elektrik gerekir
Konu

Temel özellikler

Yazı biçimlendirme

Kalın, eğik, altı çizili; yazı tipi, boyutu ve rengi.

Paragraf

Hizalama (sola, ortaya, sağa, iki yana), satır aralığı, madde işaretleri.

Ekleme

Resim, tablo, şekil, sayfa numarası, üst bilgi.

Yazım denetimi

Yanlış yazılan kelimelerin altını çizer ve öneri sunar.

Kaydetme

.odt ve .docx gibi biçimlerde kaydeder; .pdf olarak dışa aktarır.

Geri al / yinele

Hatalı işlemleri anında düzeltir.

Konu

Araç çubuğundaki düğmeler

Biçimlendirme araç çubuğundaki simgeleri görevleriyle eşleştirin.

K (kalın)
Yazıyı kalınlaştırır
E (eğik)
Yazıyı yana yatırır
A (altı çizili)
Yazının altını çizer
Ortala
Satırı sayfanın ortasına alır
İki yana yasla
Satırları iki kenara birden hizalar
Madde işaretleri
Satırların başına nokta ya da numara koyar
Konu

Belge türleri ve kullanım alanları

BelgeNe için hazırlanır?Dikkat edilecek
DilekçeBir kuruma istek bildirmekResmî dil, tarih, ad-soyad ve imza
RaporBir araştırmanın sonucunu anlatmakBaşlık, giriş, bölümler, sonuç, kaynaklar
MektupBir kişiye duygu ve düşünce iletmekHitap, anlatım, kapanış
Bülten / gazeteOkulda duyuru ve haber paylaşmakBaşlıklar, sütunlar, görseller
DavetiyeBir etkinliğe çağırmakNe, ne zaman, nerede bilgisi
Etkinlik 1

Belge Hazırlamada Dijital Dönüşüm

20 dk Bütün sınıf

Öğrenciler el yazısı, daktilo ve kelime işlemciyi hız, düzeltme kolaylığı ve paylaşım açısından karşılaştırır.

  1. Tahtaya üç sütun çizin: El yazısı · Daktilo · Kelime işlemci.
  2. Her birinin güçlü ve zayıf yönlerini birlikte yazın.
  3. "Hangi durumda hangisini tercih ederdiniz?" sorusunu tartışın.
Etkinlik 2

Hangi Program Daha Uygun?

20 dk Grup etkinliği

Gruplar senaryolara göre masaüstü ya da çevrim içi kelime işlemci seçer.

  1. Senaryolar: grupça ortak rapor · internetin olmadığı bir sınıfta ödev · yazdırılacak dilekçe.
  2. Seçiminizi gerekçelendirin: erişim, internet, ortak çalışma, dosya biçimi.
EBA materyali Örnek Senaryolar EBA'da aç
Pekiştirme

Kendimizi sınayalım

  1. Belgedeki yazıyı ortaya almak hangi özelliktir?

    • Hizalama
    • Yazım denetimi
    • Sıkıştırma
    • Kırpma

  2. Aynı belgede birden fazla kişinin aynı anda çalışması için hangisi daha uygundur?

    • Daktilo
    • Çevrim içi kelime işlemci
    • Hesap makinesi
    • Görsel düzenleyici

  3. Kelime işlemcinin daktiloya göre üstünlüğü hangisidir?

    • Elektrik gerektirmemesi
    • Hatanın kolayca düzeltilebilmesi
    • Kâğıda doğrudan basması
    • Tek kopya üretmesi

  4. Hangisi bir kelime işlemci belgesinin dosya uzantısıdır?

    • .mp3
    • .odt
    • .png
    • .zip
Özet

Bugün neler öğrendik?

  • Görseller mesaj, okunaklılık, renk, özgünlük, teknik ölçütleriyle değerlendirilir.
  • Kelime işlemci; yazıyı biçimlendirme, ekleme, denetleme ve kaydetme imkânı verir.
  • Masaüstü kelime işlemci internetsiz çalışır; çevrim içi olan ortak çalışmaya uygundur.
  • kelime işlemci
  • biçimlendirme
  • hizalama
  • yazım denetimi
  • .odt
  • .pdf

Gelecek derse hazırlık

İstiklal Marşı'mızın ilk iki kıtasını bir kâğıda yazıp getirin; gelecek derste güzel bir belgeye dönüştüreceğiz.

Ders notu

Defterime yazıyorum

Sınavdan önce tekrar etmek için defterine yaz. Başlığı ve tarihi unutma!

5. Sınıf Bilişim · 11. Hafta: Görselimi Tamamlıyor, Kelime İşlemciyle TanışıyorumTarih: ....../....../20....

1. Görseli ölçütlerle değerlendirmek

ÖlçütKontrol sorusu
MesajGörseli gören ne anlatmak istediğimi hemen anlıyor mu?
OkunaklılıkYazılar uzaktan okunuyor mu?
Renk uyumuRenkler birbirini ve mesajı destekliyor mu?
ÖzgünlükTasarım bana ya da grubuma mı ait?
TeknikDoğru boyut ve biçimde kaydedildi mi?

2. Kelime işlemci programı

Kelime işlemci, yazı yazmamızı, yazıyı biçimlendirmemizi, görsel ve tablo eklememizi, belgeyi kaydedip yazdırmamızı sağlayan programdır. Ödev, dilekçe, mektup, rapor, bülten hazırlamakta kullanılır.

  • Masaüstü kelime işlemci (ör. LibreOffice Writer): bilgisayara kuruludur, internet olmadan çalışır.
  • Çevrim içi kelime işlemci: internetle her yerden açılır; birden fazla kişi aynı belgede aynı anda çalışabilir.

3. El yazısı, daktilo ve kelime işlemci

El yazısı ve daktiloKelime işlemci
Hata yapınca sayfa baştan yazılırHata anında düzeltilir, geri alınır
Her kopya ayrı ayrı yazılırBelge sınırsız kopyalanır ve paylaşılır
Yazı biçimi değiştirilemezYazı tipi, boyut, renk, hizalama değiştirilir
Elektrik gerekmezBilgisayar ve elektrik gerekir

4. Kelime işlemcinin temel özellikleri

ÖzellikAçıklama
BiçimlendirmeYazının görünüşünü değiştirmek: kalın, eğik, altı çizili; yazı tipi, boyutu, rengi.
HizalamaSatırların sayfadaki konumu: sola, ortaya, sağa, iki yana yaslı.
ParagrafSatır aralığı, girinti, madde işaretleri ve numaralandırma.
EklemeResim, tablo, şekil, sayfa numarası, üst bilgi.
Yazım denetimiYanlış yazılan kelimelerin altını çizer ve doğru yazımı önerir.
Kaydetme.odt ya da .docx olarak kaydeder, .pdf olarak dışa aktarır.
Geri al / yineleHatalı işlemi iptal eder ya da geri getirir.

5. Belge türleri

BelgeAmacıDikkat edilecek
DilekçeBir kuruma istek bildirmekResmî dil, tarih, ad-soyad, imza
RaporBir araştırmanın sonucunu anlatmakBaşlık, giriş, bölümler, sonuç, kaynaklar
MektupBir kişiye duygu ve düşünce iletmekHitap, anlatım, kapanış
BültenOkulda duyuru ve haber paylaşmakBaşlıklar, sütunlar, görseller
DavetiyeBir etkinliğe çağırmakNe, ne zaman, nerede
Unutma!
  • Kelime işlemci: yaz, biçimlendir, ekle, denetle, kaydet.
  • Hizalama: sola, ortaya, sağa, iki yana.
  • Masaüstü internetsiz çalışır; çevrim içi olan ortak çalışmaya uygundur.
Kendimi deniyorum
  1. Bir görseli değerlendirirken kullandığımız beş ölçütü yaz.
  2. Kelime işlemci nedir? Hangi belgeleri hazırlamakta kullanılır?
  3. Kelime işlemcinin daktiloya göre üç üstünlüğünü yaz.
  4. Biçimlendirme ile hizalamayı örnekle açıkla.
  5. Yazım denetimi ne işe yarar?
  6. Masaüstü ve çevrim içi kelime işlemciyi karşılaştır. Grupça ortak rapor için hangisini seçersin?
  7. .odt ve .pdf biçimleri arasındaki fark nedir?
Kendimi deniyorum — cevap anahtarı (yalnız öğretmen)

5. Sınıf Bilişim · 11. Hafta: Görselimi Tamamlıyor, Kelime İşlemciyle Tanışıyorum — Kendimi deniyorum cevap anahtarı

  1. Bir görseli değerlendirirken kullandığımız beş ölçütü yaz.

    Mesaj, okunaklılık, renk uyumu, özgünlük, teknik (doğru boyut ve biçim).

  2. Kelime işlemci nedir? Hangi belgeleri hazırlamakta kullanılır?

    Yazı yazmamızı, yazıyı biçimlendirmemizi, görsel ve tablo eklememizi, belgeyi kaydedip yazdırmamızı sağlayan programdır. Ödev, dilekçe, mektup, rapor ve bülten hazırlamakta kullanılır.

  3. Kelime işlemcinin daktiloya göre üç üstünlüğünü yaz.

    Hata anında düzeltilir ve geri alınır; belge sınırsız kopyalanır ve paylaşılır; yazı tipi, boyut, renk ve hizalama değiştirilebilir.

  4. Biçimlendirme ile hizalamayı örnekle açıkla.

    Biçimlendirme yazının görünüşünü değiştirir: başlığı kalın ve büyük yapmak. Hizalama satırların sayfadaki konumunu belirler: başlığı ortaya, metni iki yana yaslamak.

  5. Yazım denetimi ne işe yarar?

    Yanlış yazılan kelimelerin altını çizer ve doğru yazımı önerir.

  6. Masaüstü ve çevrim içi kelime işlemciyi karşılaştır. Grupça ortak rapor için hangisini seçersin?

    Masaüstü kelime işlemci bilgisayara kuruludur ve internetsiz çalışır; çevrim içi kelime işlemci internetle her yerden açılır ve birden fazla kişi aynı anda çalışabilir. Grupça ortak rapor için çevrim içi olan seçilir.

  7. .odt ve .pdf biçimleri arasındaki fark nedir?

    .odt düzenlenebilir kelime işlemci belgesidir. .pdf her cihazda aynı görünen, düzenlenmesi zor, paylaşmaya ve yazdırmaya uygun biçimdir.

Video

Haftanın videosu

Bu hafta için hazır bir video yok. Kendi seçtiğiniz bir videoyu ekleyebilirsiniz.

Bağlantı yalnız bu tarayıcıda saklanır, sunucuya gönderilmez. Video, siz Oynat'a basana kadar yüklenmez (youtube-nocookie.com). Okul ağı YouTube'u engelliyorsa video açılmaz; EBA bağlantıları aşağıdadır.

Yalnız öğretmen

Ders hazırlığı ve materyaller

Dersten önce

  • Kelime işlemci arayüzünü keşfet materyalini EBA'dan açın.
  • BT sınıfında LibreOffice Writer'ın açıldığını kontrol edin.

Önerilen ders akışı

  1. 5 dk Dikkat çekme
  2. 10 dk Görselimi değerlendiriyorum
  3. 20 dk Etkinlik 1: Belge Hazırlamada Dijital Dönüşüm
  4. 15 dk Kelime işlemci nedir + temel özellikler + araç çubuğu
  5. 20 dk Etkinlik 2: Hangi Program Daha Uygun?
  6. 10 dk Belge türleri ve pekiştirme

EBA materyalleri (kılavuz kitaptaki karekodlar)

Bağlantılar yeni sekmede açılır ve EBA girişi ister — tahtada öğretmen hesabınızla oturum açın. EBA bu içeriklerin başka bir sayfaya gömülmesine izin vermez.

Ders materyalleri

Ölçme ve değerlendirme formları

Ölçme ve değerlendirme

Görsel ürün için dereceli puanlama anahtarı; kelime işlemci karşılaştırması için gözlem formu.

Kendi içeriklerim

Her bölümün altındaki "Bu bölüme görsel ekle" ile kendi görsellerinizi ekleyin, aşağıdaki düğmeyle görselleri sunuma ayrı slayt olarak katın; "Defterime yazıyorum" bölümünde kendi ders notunuzu yazın.

Yükleniyor…

Görseller ve notlar sunucuya gönderilmez; yalnız bu tarayıcıda saklanır. Tarayıcı verisi silinirse kaybolur: düzenli olarak Dışa aktar ile yedek alın, dosyayı başka tahtada İçe aktar ile açın. Öğrenci fotoğrafı ya da kişisel bilgi içeren görsel eklemeyin (KVKK).

Sınıf ortamı

İşaretlerseniz bilgisayar gerektiren etkinliklerdeki "tahta ve kâğıtla" alternatifleri açık gelir. Simülasyonlar tek bir tahta ekranında sınıfça yapılabilecek şekilde tasarlandı. Tercih bu tarayıcıda hatırlanır.

Maarif Modeli: 2. tema künyesi

Kaynak: Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (TYMM). Tema toplam 12 ders saati.

Alan becerileri
BTYAB4. Dijital Ürün Geliştirme (BTYAB4.1. Tasarım Araç, Teknoloji ve Yöntemlerinden Yararlanma, BTYAB4.2. Tasarım Kurgusu Oluşturma, BTYAB4.3. Ürün Geliştirme)
Eğilimler
E1.1. MerakE1.2. BağımsızlıkE1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik)E2.1. EmpatiE2.2. SorumlulukE2.3. GirişkenlikE2.5. OyunseverlikE3.1. MuhakemeE3.2. OdaklanmaE3.3. YaratıcılıkE3.4. Gerçeği AramaE3.5. Açık FikirlilikE3.6. AnalitiklikE3.10. Eleştirel Bakma
Sosyal-duygusal öğrenme becerileri
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)SDB2.1. İletişimSDB2.2. İş BirliğiSDB2.3. Sosyal FarkındalıkSDB3.1. UyumSDB3.2. EsneklikSDB3.3. Sorumlu Karar Verme
Değerler
D6. DürüstlükD16. SorumlulukD17. TasarrufD19. Vatanseverlik
Okuryazarlık becerileri
OB1. Bilgi OkuryazarlığıOB2. Dijital Okuryazarlık
Disiplinler arası ilişkiler
Görsel SanatlarSosyal BilgilerTürkçe
Beceriler arası ilişkiler
KB2.7. KarşılaştırmaKB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin EtmeKB2.13. YapılandırmaKB2.14. YorumlamaKB3.3. Eleştirel Düşünme

Zenginleştirme (erken kavrayanlar için)

  • Okuldaki ya da çevredeki bir sorun için dijital broşür veya farkındalık afişi tasarlama.
  • Bir haber ya da sosyal konu üzerine kelime işlemciyle dergi/gazete sayfası hazırlama.
  • Aynı sunumu iki farklı sunum programında hazırlayıp farklarını karşılaştırma.
  • Bilişimle ilgili 10 kavramı tanım, örnek ve görselle anlatan dijital mini sözlük hazırlama.

Destekleme (zorlananlar için)

  • Hazır bir görsel üzerinde yalnız kırpma, parlaklık ve metin ekleme yapma.
  • Yarım bırakılmış bir metni tamamlayıp biçimlendirme ve kaydetme.
  • 2–3 slaytlık hazır şablona metin ve görsel ekleme.
  • Üç programın arayüzünü karşılaştıran bir poster üzerinde birlikte çalışma.