6. Sınıf · 16. Hafta 4–8 Ocak 2027 5. Tema · Yapay Zekâ

Yapay Zekâ Aracını Kullanıyorum

Belirlediğimiz yapay zekâ aracını öğretmen rehberliğinde kullanıyor, iyi bir istem yazmayı öğreniyor ve ürettiği sonuçları eleştirel gözle doğruluyoruz.

Yapay Zekâ Araçları

Öğrenme çıktıları

BTY.6.5.2 Yapay zekâ araç ve teknolojileri ile çalışabilme

b) Belirlediği yapay zekâ aracını kullanır.

Bu hafta 1 saat Okul Temelli Planlama

Dikkat Çekme

Düşünelim, konuşalım

1
Bir yapay zekâya aynı soruyu iki kez sorsanız aynı cevabı mı verir?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Evet", "Hayır, farklı olabilir", "bilmiyorum".

Varılacak nokta: Yapay zekâ aynı soruya farklı cevaplar üretebilir; bu yüzden sonucu inceler ve doğrularız.

Cevap gelmezse: Sınıfta bir aracı birlikte kullanabiliyorsanız aynı soruyu iki kez sorun ve cevapları karşılaştırın. Gerekirse: "Cevaplar farklı çıktı. Yapay zekâ her seferinde yeniden üretir; bu yüzden hiçbir cevabı kontrol etmeden kabul etmeyiz."
2
Yapay zekânın yaptığı bir hata size zarar verse sorumlu kimdir?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Yapay zekâ", "onu yapan şirket", "kullanan kişi".

Varılacak nokta: Sonucun sorumluluğu, onu kullanan kişidedir; bu yüzden doğrulamadan kullanmayız.

Cevap gelmezse: "Hesap makinesine yanlış sayı yazıp sınavda yanlış cevap verseniz suçlu kim?" diye sorun. Gerekirse: "Hesap makinesi değil, biz. Yapay zekânın sonucunu kullanan da sonucun sorumluluğunu alır."
3
Yapay zekâyla yapılmış bir resim kimin eseridir?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "İstemi yazanın", "yapay zekânın", "kimsenin", "şirketin".

Varılacak nokta: Bu tartışmalı bir sorudur; ama kesin olan şudur: yapay zekâ kullandığımızı belirtir, ürünü yalnız kendi emeğimiz gibi göstermeyiz.

Cevap gelmezse: "Arkadaşınıza 'Bir kedi çiz' deseniz ve o çizse, resim kimin olur?" diye sorun. Gerekirse: "Çizenin. Yapay zekâ ile yapılan çalışmada da 'yapay zekâ ile üretildi' diye belirtiriz; dürüstlük bunu gerektirir."
4
Bir arkadaşınıza "bir şey çiz" deseniz ne çizer? "Kırmızı bir uçurtma çiz" deseniz?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Bir şey çiz"de herkes farklı şey çizer; "kırmızı uçurtma"da herkes uçurtma çizer.

Varılacak nokta: İstem ne kadar ayrıntılıysa sonuç o kadar istediğimize yakın olur.

Cevap gelmezse: İki öğrenciye aynı anda tahtada "bir şey çiz", sonra "kırmızı bir uçurtma çiz" deyin. Gerekirse: "İlkinde iki farklı resim çıktı, ikincide ikisi de uçurtma çizdi. Yapay zekâya verdiğimiz isteme de bu yüzden ayrıntı ekleriz."

Konu

İyi bir istem (komut) yazmak

Açık ol: Ne istediğini net yaz.
Bağlam ver: Kimin için, hangi amaçla?
Biçim belirt: Liste mi, kısa paragraf mı, çizim mi?
Sınır koy: Uzunluk, üslup.
Kontrol et ve düzelt: Sonucu değerlendir, istemi geliştir.

Konu

Zayıf istem, güçlü istem

Zayıf

"Bana hikâye yaz."

Güçlü

"6. sınıf öğrencileri için, geri dönüşümü anlatan, 5 cümlelik, esprili bir hikâye yaz."

Konu

Yapay zekâ araçlarına kişisel bilgi, fotoğraf ve okul bilgisi girilmez. Araçlar yalnız öğretmen gözetiminde ve yaşa uygunsa kullanılır. Üretilen içerik kontrol edilir ve kullanıldığı belirtilir.

Konu

İstemi güçlendir: hangi eksik?

Konu

Sonucu doğrulama

Soru	Neden?
Bilgi doğru mu? Başka güvenilir kaynak aynısını söylüyor mu?	Yapay zekâ uydurma bilgi üretebilir.
İstediğim biçimde ve uzunlukta mı?	İstem yeterince açık değilse sonuç sapar.
Önyargılı ya da kırıcı bir ifade var mı?	Model eğitim verisindeki önyargıyı taşıyabilir.
Kullandığımı belirttim mi?	Dürüstlük ve telif için gerekir.

Etkinlik 1

Yapay Zekâ ile Görsel Tasarım / Hikâye Oluşturma

50 dk Grup

Gruplar öğretmen rehberliğinde bir yapay zekâ aracıyla görsel ya da hikâye üretip sonucu değerlendirir.

Amacınızı ve isteminizi yazın.
Aracı öğretmen gözetiminde kullanın.
Sonucu doğruluk, uygunluk ve özgünlük açısından değerlendirin.
İsteminizi geliştirip farkı karşılaştırın.

EBA materyali Yapay Zekâ Destekli Hikâye Oluşturma - Örnek Görseller EBA'da aç

EBA materyali Hikâye Kartı Şablonları EBA'da aç

Öğrenci bilgisayarı yoksa: tahta ve kâğıtla

🔴 Yapay zekâ araçlarının çoğunda yaş sınırı vardır (genellikle 13+). Aracı yalnız öğretmen tahtada kullanır: gruplar istemlerini kâğıda yazar, öğretmen dener, sonuçlar sınıfça doğruluk ve uygunluk açısından değerlendirilir.

EBA

Bu haftanın diğer EBA materyalleri

Karekodu telefonla okutun ya da karta dokunun. EBA materyalleri EBA girişi ister ve yeni sekmede açılır.

EBA materyali Örnek Görseller EBA'da aç

Pekiştirme

Kendimizi sınayalım

Özet

Bugün neler öğrendik?

İyi istem: açık, bağlamlı, biçimli, sınırlı; sonuç görülünce istem geliştirilir.
Sonuç daima doğrulanır; kişisel bilgi girilmez, kullanım belirtilir.

istem
komut
yapay zekâ aracı
doğrulama

Gelecek derse hazırlık

Kullandığınız aracın güçlü ve zayıf yönlerini düşünün.

Ders notu

Defterime yazıyorum

Sınavdan önce tekrar etmek için defterine yaz. Başlığı ve tarihi unutma!

6. Sınıf Bilişim · 16. Hafta: Yapay Zekâ Aracını KullanıyorumTarih: ....../....../20....

1. İstem nedir?

Yapay zekâ aracına ne yapmasını istediğimizi anlatan metne istem (komut) denir. Aracın ürettiği sonucun kalitesi büyük ölçüde istemin kalitesine bağlıdır: belirsiz bir istem belirsiz bir sonuç verir.

2. İyi bir istemin parçaları

Parça	Soru	Örnek
Açıklık	Ne istiyorum?	"Bir hikâye yaz"
Bağlam / amaç	Kimin için, ne için?	"6. sınıf öğrencileri için, geri dönüşümü anlatan"
Biçim	Nasıl görünsün?	"madde madde", "tablo hâlinde"
Sınır	Ne kadar, hangi üslupla?	"en fazla 5 cümle", "esprili"

Örnek: Zayıf: "Bana hikâye yaz." Güçlü: "6. sınıf öğrencileri için, geri dönüşümü anlatan, 5 cümlelik, esprili bir hikâye yaz."

3. İstemi geliştirmek

İlk sonuç çoğu zaman tam istediğimiz gibi olmaz. Sonucu inceleyip istemi geliştiririz: eksik bağlamı ekler, biçimi belirtir, sınır koyarız. Aynı soruyu iki kez sorsak bile yapay zekâ farklı cevaplar üretebilir.

4. Sonucu doğrulama

Kontrol sorusu	Neden?
Bilgi doğru mu? Başka güvenilir kaynak aynısını söylüyor mu?	Yapay zekâ uydurma bilgi üretebilir.
İstediğim biçimde ve uzunlukta mı?	İstem açık değilse sonuç sapar.
Önyargılı ya da kırıcı ifade var mı?	Model eğitim verisindeki önyargıyı taşıyabilir.
Kullandığımı belirttim mi?	Dürüstlük ve telif için gerekir.

Dikkat: Bu kontrol sürecine doğrulama denir.

5. Güvenli ve etik kullanım

İstem: Yapay zekâya ne yapmasını istediğimizi anlatan metin.
Komut: Bir araca verilen talimat; istemle aynı anlamda kullanılır.
Yapay zekâ aracı: Metin, görsel, ses üreten yapay zekâ programı.
Doğrulama: Sonucun doğruluğunu güvenilir kaynaklarla kontrol etme.

Araçlara kişisel bilgi, fotoğraf ve okul bilgisi girilmez.
Araçlar yalnız öğretmen gözetiminde ve yaşa uygunsa kullanılır.
Üretilen içeriği kendi eserimiz gibi göstermeyiz; yapay zekâ kullandığımızı belirtiriz.
Sonucun sorumluluğu, onu kullanan kişidedir.

Unutma!

İyi istem: açık, bağlamlı, biçimli, sınırlı.
Sonuca göre istem geliştirilir.
Sonuç daima doğrulanır; kişisel bilgi girilmez, kullanım belirtilir.

Kendimi deniyorum

İstem nedir? İyi bir istemin dört parçasını yaz.
"Resim çiz" istemini güçlü bir isteme dönüştür.
"En fazla 5 cümle" ifadesi istemin hangi parçasıdır?
Yapay zekânın ürettiği bilgiyi nasıl doğrularsın?
Yapay zekâ araçlarına neden kişisel bilgi girilmez?
Yapay zekâ ile yaptığın bir çalışmayı paylaşırken ne belirtmelisin?

Kendimi deniyorum — cevap anahtarı (yalnız öğretmen)

6. Sınıf Bilişim · 16. Hafta: Yapay Zekâ Aracını Kullanıyorum — Kendimi deniyorum cevap anahtarı

İstem nedir? İyi bir istemin dört parçasını yaz.
İstem, yapay zekâ aracına ne yapmasını istediğimizi anlatan metindir. Dört parçası: açıklık, bağlam/amaç, biçim, sınır.
"Resim çiz" istemini güçlü bir isteme dönüştür.
Örnek: "6. sınıf ders kitabı için, sonbaharda okul bahçesini gösteren, sulu boya tarzında, yatay bir resim çiz."
"En fazla 5 cümle" ifadesi istemin hangi parçasıdır?
Sınır parçasıdır.
Yapay zekânın ürettiği bilgiyi nasıl doğrularsın?
Bilginin doğru olup olmadığını başka güvenilir kaynaklarla karşılaştırırım; istediğim biçimde ve uzunlukta mı, önyargılı ya da kırıcı ifade var mı diye bakarım.
Yapay zekâ araçlarına neden kişisel bilgi girilmez?
Çünkü girdiğimiz bilgiler saklanabilir ve başka amaçlarla kullanılabilir; kişisel verilerimiz korunmaz.
Yapay zekâ ile yaptığın bir çalışmayı paylaşırken ne belirtmelisin?
Çalışmada yapay zekâ kullandığımı açıkça belirtmeliyim.

Video

Haftanın videosu

Bu hafta için hazır bir video yok. Kendi seçtiğiniz bir videoyu ekleyebilirsiniz.

Yalnız öğretmen

Ders hazırlığı ve materyaller

Dersten önce

Kullanılacak yapay zekâ aracını önceden deneyin; hesap ve yaş koşullarını kontrol edin.
Hikâye kartı şablonlarını EBA'dan açın.

Önerilen ders akışı

5 dk Dikkat çekme
10 dk İyi istem + zayıf/güçlü
5 dk İstemi güçlendir
50 dk Yapay Zekâ ile Görsel / Hikâye
10 dk Sonucu doğrulama

EBA materyalleri (kılavuz kitaptaki karekodlar)

Bağlantılar yeni sekmede açılır ve EBA girişi ister — tahtada öğretmen hesabınızla oturum açın. EBA bu içeriklerin başka bir sayfaya gömülmesine izin vermez.

Ders materyalleri

Ölçme ve değerlendirme formları

Ölçme ve değerlendirme

Dereceli puanlama anahtarı ve akran değerlendirme (EBA).

Kendi içeriklerim

Her bölümün altındaki "Bu bölüme görsel ekle" ile kendi görsellerinizi ekleyin, aşağıdaki düğmeyle görselleri sunuma ayrı slayt olarak katın; "Defterime yazıyorum" bölümünde kendi ders notunuzu yazın.

Yükleniyor…

Görseller ve notlar sunucuya gönderilmez; yalnız bu tarayıcıda saklanır. Tarayıcı verisi silinirse kaybolur: düzenli olarak Dışa aktar ile yedek alın, dosyayı başka tahtada İçe aktar ile açın. Öğrenci fotoğrafı ya da kişisel bilgi içeren görsel eklemeyin (KVKK).

Sınıf ortamı

Sınıfımda öğrenci bilgisayarı yok

İşaretlerseniz bilgisayar gerektiren etkinliklerdeki "tahta ve kâğıtla" alternatifleri açık gelir. Simülasyonlar tek bir tahta ekranında sınıfça yapılabilecek şekilde tasarlandı. Tercih bu tarayıcıda hatırlanır.

Maarif Modeli: 5. tema künyesi

Kaynak: Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (TYMM). Tema toplam 10 ders saati.

Alan becerileri: BTYAB1. Bilişim Teknolojilerini Kullanma (BTYAB1.2. Bilişim Teknolojileri ile Çalışma)BTYAB4. Dijital Ürün Geliştirme (BTYAB4.4. Simülasyon/Model Geliştirme)
Kavramsal beceriler: KB2.6. Bilgi Toplama
Eğilimler: E2.3. GirişkenlikE3.4. Gerçeği AramaE3.6. AnalitiklikE3.8. Soru Sorma
Sosyal-duygusal öğrenme becerileri: SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma)SDB2.1. İletişimSDB2.3. Sosyal FarkındalıkSDB3.2. EsneklikSDB3.3. Sorumlu Karar Verme
Değerler: D2. Aile BütünlüğüD3. ÇalışkanlıkD5. DuyarlılıkD6. DürüstlükD8. MahremiyetD10. MütevazılıkD14. Saygı
Okuryazarlık becerileri: OB1. Bilgi OkuryazarlığıOB2. Dijital OkuryazarlıkOB4. Görsel OkuryazarlıkOB7. Veri Okuryazarlık
Disiplinler arası ilişkiler: Görsel SanatlarSosyal BilgilerTürkçe

Zenginleştirme (erken kavrayanlar için)

Yapay zekânın fen, matematik, Türkçe ve görsel sanatlardaki kullanımını araştırıp sunma.
Seçilen bir yapay zekâ aracıyla bir dersten içerik üretip yaratıcılık, etkililik ve uygunluk ölçütleriyle değerlendirme.
Disiplinlere göre (sağlık, spor, çevre) yapay zekâ girdileri üretip röportaj çalışması yapma.

Destekleme (zorlananlar için)

Yapay zekâ uygulamalarının nasıl çalıştığını gösteren video izleme.
Sesli asistan ya da öneri sistemiyle öğretmen gözetiminde basit görevler yapma.
Yaşa uygun bir araçla öğretmen rehberliğinde basit içerik oluşturma.