6. Sınıf · 29. Hafta 26–30 Nisan 2027 6. Tema · Yazılım Tasarımı ve Programlama

Yapay Zekâ Destekli Ürün Fikri

Blok tabanlı ortamda yapay zekâ destekli bir ürün için problem belirliyor, fikrimizi geliştiriyor ve ürünün gereksinimlerini listeliyoruz.

Yapay Zekâ Destekli Ürün Geliştirme ve Sunum

Öğrenme çıktıları

BTY.6.6.3 Blok tabanlı ortamda yapay zekâ destekli ürün ortaya koyabilme

a) Blok tabanlı ortamda yapay zekâ destekli ürün için gereksinimleri belirler.

Kût'ül Amâre Zaferi

Dikkat Çekme

Düşünelim, konuşalım

1
Yapay zekâ bir oyuna hangi yeteneği kazandırabilir?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Görme", "konuşmayı anlama", "rakibi akıllı yapma", "yüzümüzü tanıma", "el hareketiyle oynama".

Varılacak nokta: Yapay zekâ modülleri bir oyuna görme (görüntü tanıma), duyma (ses tanıma) ve anlama (metin anlama) yetenekleri kazandırır.

Cevap gelmezse: "Oyun klavye yerine sizi kameradan görebilseydi ne değişirdi?" diye sorun. Gerekirse: "El hareketinizle kontrol edebilirdiniz. Görüntü tanıma modülü oyuna 'görme' yeteneği kazandırır."
2
El hareketinizle kontrol edilen bir oyun hayal edin.

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Elimi kaldırınca zıplasın", "yumruk yapınca ateş etsin", "elimi sağa çekince gitsin".

Varılacak nokta: El hareketi girdi, görüntü tanıma modülünün tahmini (etiket) işlem, karakterin hareketi çıktıdır.

Cevap gelmezse: "Açık el, yumruk, başparmak: her biri ne yaptırsın?" diye sorun. Gerekirse: "Açık el dur, yumruk ilerle, başparmak zıpla. Kamera görüntüyü alır, modül hareketi tanır, program tepki verir."
3
Ürününüzün kullanıcısı kim olacak?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Arkadaşlarım", "küçük kardeşim", "ilkokul öğrencileri", "herkes".

Varılacak nokta: Kullanıcı ürünün tasarımını belirler; yaşı ve ihtiyacı gereksinimlere yazılır (büyük yazı, sesli yönerge gibi).

Cevap gelmezse: "Ürünü bir 1. sınıf öğrencisi kullanacaksa ekranında uzun yazılar olabilir mi?" diye sorun. Gerekirse: "Olmaz; okuması yeni gelişiyor. Büyük yazı ve sesli yönerge gerekir. Kullanıcıyı bilmek tasarımı değiştirir."
4
Bir kek tarifinde malzeme listesi olmasa kek yapılabilir mi?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Hayır", "bir şey eksik kalır", "tahminle yaparız ama bozulur".

Varılacak nokta: Malzeme listesi gibi, ürünün çalışması için gerekenler (gereksinimler) baştan yazılır: işlev, veri, kullanıcı, etik ve gizlilik.

Cevap gelmezse: "Kekin yarısında yumurtanın bittiğini fark etseniz ne olur?" diye sorun. Gerekirse: "İş yarım kalır. Ürünümüz için de neye ihtiyaç olduğunu baştan listeleriz; bunlara gereksinim denir."

Konu

Gereksinim listesi örneği

Soru	Örnek cevap
Problem	Küçük çocuklar geri dönüşümü öğrenmekte zorlanıyor
Kullanıcı	İlkokul öğrencileri
Girdi	Kameradan gösterilen atık
Yapay zekâ	Görüntü sınıflandırma modeli
Çıktı	"Bu plastik, sarı kutuya!" sesi ve puan

Konu

Blok ortamlarında yapay zekâ modülleri

Görüntü tanıma

Kameradan nesne, el hareketi ya da yüz ifadesi algılar.

Ses tanıma

Söylenen kelimeleri ya da sesleri tanır.

Metin anlama

Yazılan cümlenin duygusunu ya da anlamını tahmin eder.

Çeviri

Metni başka bir dile çevirir.

Metni sese çevirme

Yazıyı sesli okur.

Kendi modelini eğitme

Kendi örneklerinizle sınıflandırma modeli eğitip kodda kullanırsınız.

EBA materyali Yapay Zekâ Modül Tanıtım Kartları EBA'da aç

Konu

Sınıflandırma modeli

Bu etkileşimli bölüm için tarayıcıda JavaScript açık olmalıdır.

Konu

Yapay zekâ destekli ürünün akışı

Girdi Kamera, mikrofon ya da klavyeKullanıcı bir atığı kameraya gösterir.
Yapay zekâ modülü TahminModel atığın türünü tahmin eder: "Plastik".
Program Karareğer etiket = Plastik ise → sarı kutu.
Çıktı TepkiSes, yazı ve puan: "Aferin, sarı kutuya!"

Konu

Gereksinim türleri

İşlev

Ürün ne yapmalı? Atığı tanımalı, doğru kutuyu söylemeli, puan vermeli.

Veri

Model hangi örneklerle eğitilecek? Her atık türünden yeterli, çeşitli fotoğraf.

Kullanıcı

Kullanıcı kim, ne bilir? Küçük çocuklar için büyük yazı ve sesli yönerge.

Etik ve gizlilik

Kamera yüzleri kaydetmemeli; kişisel veri toplanmamalı.

Etkinlik 1

Problem Belirle – Fikrini Geliştir

50 dk Grup

Gruplar yapay zekâ destekli ürün fikrini ve gereksinimlerini belirler.

Fikir Geliştirme Formunu doldurun (EBA).
Gereksinimleri yazın: girdi, yapay zekâ modülü, çıktı, kullanıcı.
Fikir panosunu hazırlayın.

EBA materyali Yapay Zekâ Destekli Ürün Fikrini Geliştiriyorum Sunumu EBA'da aç

Pekiştirme

Kendimizi sınayalım

Özet

Bugün neler öğrendik?

Yapay zekâ destekli ürün: girdi → yapay zekâ modülü → program (karar) → çıktı.
Gereksinimler önceden belirlenir: işlev, veri, kullanıcı, etik ve gizlilik.

gereksinim
yapay zekâ modülü
ürün fikri

Gelecek derse hazırlık

Ürününüz hangi durumlarda yanılabilir? Düşünüp not edin.

Ders notu

Defterime yazıyorum

Sınavdan önce tekrar etmek için defterine yaz. Başlığı ve tarihi unutma!

6. Sınıf Bilişim · 29. Hafta: Yapay Zekâ Destekli Ürün FikriTarih: ....../....../20....

1. Yapay zekâ destekli ürün

Yapay zekâ destekli ürün, bir yapay zekâ modülünün tahminini kullanarak kullanıcıya tepki veren yazılımdır. Blok tabanlı ortamlarda bu yetenek hazır yapay zekâ modülleriyle eklenir: görüntü tanıma, ses tanıma, metin anlama, çeviri, metni sese çevirme ve kendi modelini eğitme.

2. Ürünün akışı

Aşama	Ne olur?	Atık ayırıcı örneği
Girdi	Kamera, mikrofon ya da klavyeden bilgi gelir	Kullanıcı bir atığı kameraya gösterir
Yapay zekâ modülü	Model bir tahmin yapar	"Plastik"
Program (karar)	Tahmine göre eğer–ise çalışır	eğer etiket = Plastik ise → sarı kutu
Çıktı	Kullanıcıya tepki verilir	"Aferin, sarı kutuya!" + puan

3. Ürün fikri geliştirmek

Problem: Gerçek ve bizim için anlamlı bir sorun seç.
Kullanıcı: Ürünü kim kullanacak? Yaşı ve ihtiyacı ne?
Yapay zekânın katkısı: Yapay zekâ olmadan bu iş yapılamaz mıydı? Neyi kolaylaştırıyor?
Fikir: Ürünün adını ve tek cümlelik tanımını yaz.

Örnek: Ürün fikri: "Dönüşüm Dedektifi" — ilkokul öğrencilerinin kameraya gösterdiği atığı tanıyıp doğru geri dönüşüm kutusunu söyleyen ve puan veren oyun.

4. Gereksinimler

Gereksinim, ürünün çalışması için gereken özellik, bilgi ve kaynaklardır; tarifteki malzeme listesi gibi baştan yazılır.

Gereksinim türü	Soru	Örnek
İşlev	Ürün ne yapmalı?	Atığı tanımalı, kutuyu söylemeli, puan vermeli
Veri	Model hangi örneklerle eğitilecek?	Her atık türünden çeşitli fotoğraflar
Kullanıcı	Kullanıcı neye ihtiyaç duyar?	Büyük yazı, sesli yönerge
Etik ve gizlilik	Hangi veriler korunmalı?	Kamera yüz kaydetmemeli

5. Kavramlar

Gereksinim: Ürünün çalışması için gerekenler.
Yapay zekâ modülü: Blok ortamına yapay zekâ yeteneği ekleyen hazır bölüm.
Ürün fikri: Bir problemi çözecek ürünün kısa tanımı.

Dikkat: Her problemin yapay zekâya ihtiyacı yoktur. "Saat 9'da zil çal" gibi kesin kuralla çözülen işlerde basit bir program yeterlidir; yapay zekâ, örneklerden öğrenilmesi gereken işler içindir.

Unutma!

Ürün akışı: girdi → yapay zekâ modülü → program (karar) → çıktı.
Gereksinim türleri: işlev, veri, kullanıcı, etik ve gizlilik.
Yapay zekâ, örneklerden öğrenilmesi gereken işler içindir.

Kendimi deniyorum

Yapay zekâ destekli ürün nedir? Bir örnek ver.
Atık ayırıcının girdisini, modülünü ve çıktısını yaz.
Gereksinim nedir? Dört türünü örnekleriyle yaz.
Kendi ürün fikrini adı ve tek cümlelik tanımıyla yaz.
Hangi problemler için yapay zekâ gerekmez? Örnek ver.
Kamera kullanan bir üründe hangi gizlilik gereksinimi yazılmalıdır?

Kendimi deniyorum — cevap anahtarı (yalnız öğretmen)

6. Sınıf Bilişim · 29. Hafta: Yapay Zekâ Destekli Ürün Fikri — Kendimi deniyorum cevap anahtarı

Yapay zekâ destekli ürün nedir? Bir örnek ver.
Bir yapay zekâ modülünün tahminini kullanarak kullanıcıya tepki veren yazılımdır. Örnek: kameraya gösterilen atığı tanıyıp doğru geri dönüşüm kutusunu söyleyen oyun.
Atık ayırıcının girdisini, modülünü ve çıktısını yaz.
Girdi: kameraya gösterilen atık. Modül: görüntü tanıma (atığın türünü tahmin eder, ör. "Plastik"). Çıktı: "Aferin, sarı kutuya!" mesajı ve puan.
Gereksinim nedir? Dört türünü örnekleriyle yaz.
Gereksinim, ürünün çalışması için gereken özellik, bilgi ve kaynaklardır. İşlev: atığı tanımalı, kutuyu söylemeli. Veri: her atık türünden çeşitli fotoğraflar. Kullanıcı: büyük yazı, sesli yönerge. Etik ve gizlilik: kamera yüz kaydetmemeli.
Kendi ürün fikrini adı ve tek cümlelik tanımıyla yaz.
Öğrenciye göre değişir. Örnek: "Dönüşüm Dedektifi: kameraya gösterilen atığı tanıyıp doğru geri dönüşüm kutusunu söyleyen ve puan veren oyun."
Hangi problemler için yapay zekâ gerekmez? Örnek ver.
Kesin bir kuralla çözülebilen problemler için. Örnek: saat 9'da zili çalmak (sıcaklık 30 dereceyi geçince fanı açmak da olur).
Kamera kullanan bir üründe hangi gizlilik gereksinimi yazılmalıdır?
Kamera yüz ya da görüntü kaydetmemeli, görüntüler paylaşılmamalı ve kullanıcıya kameranın ne için kullanıldığı söylenmelidir.

Video

Haftanın videosu

Bu hafta için hazır bir video yok. Kendi seçtiğiniz bir videoyu ekleyebilirsiniz.

Yalnız öğretmen

Ders hazırlığı ve materyaller

Dersten önce

Yapay Zekâ Destekli Ürün Fikrini Geliştiriyorum sunumunu EBA'dan açın.

Önerilen ders akışı

5 dk Dikkat çekme
10 dk Gereksinim listesi + modüller
10 dk Ürün akışı + gereksinim türleri
50 dk Problem Belirle – Fikrini Geliştir
5 dk Pekiştirme

EBA materyalleri (kılavuz kitaptaki karekodlar)

Bağlantılar yeni sekmede açılır ve EBA girişi ister — tahtada öğretmen hesabınızla oturum açın. EBA bu içeriklerin başka bir sayfaya gömülmesine izin vermez.

Ders materyalleri

Ölçme ve değerlendirme formları

Ölçme ve değerlendirme

Gözlem formu (EBA).

Kendi içeriklerim

Her bölümün altındaki "Bu bölüme görsel ekle" ile kendi görsellerinizi ekleyin, aşağıdaki düğmeyle görselleri sunuma ayrı slayt olarak katın; "Defterime yazıyorum" bölümünde kendi ders notunuzu yazın.

Yükleniyor…

Görseller ve notlar sunucuya gönderilmez; yalnız bu tarayıcıda saklanır. Tarayıcı verisi silinirse kaybolur: düzenli olarak Dışa aktar ile yedek alın, dosyayı başka tahtada İçe aktar ile açın. Öğrenci fotoğrafı ya da kişisel bilgi içeren görsel eklemeyin (KVKK).

Sınıf ortamı

Sınıfımda öğrenci bilgisayarı yok

İşaretlerseniz bilgisayar gerektiren etkinliklerdeki "tahta ve kâğıtla" alternatifleri açık gelir. Simülasyonlar tek bir tahta ekranında sınıfça yapılabilecek şekilde tasarlandı. Tercih bu tarayıcıda hatırlanır.

Maarif Modeli: 6. tema künyesi

Kaynak: Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (TYMM). Tema toplam 34 ders saati.

Alan becerileri: BTYAB3. Yazılım Geliştirme (BTYAB3.2. Yazılım Geliştirme Sürecinde Kullanılan Bileşen/Yapı/ Yöntemlerinden Yararlanma, BTYAB3.3. Yazılım Geliştirme Sürecini Yönetme, BTYAB3.4. Yazılım Geliştirme Sürecinde Mekanik/Robotik ve Ürün veya Sistem Ortaya Koyma)
Eğilimler: E1.1. MerakE2.1. Empati
Sosyal-duygusal öğrenme becerileri: SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma)SDB2.1. İletişimSDB2.2. İş BirliğiSDB3.3. Sorumlu Karar Verme
Değerler: D1. AdaletD3. ÇalışkanlıkD6. DürüstlükD12. Sabır
Okuryazarlık becerileri: OB1. Bilgi OkuryazarlığıOB2. Dijital Okuryazarlık
Disiplinler arası ilişkiler: Görsel SanatlarMatematikMüzikSosyal BilgilerTürkçe

Zenginleştirme (erken kavrayanlar için)

Yapay zekâ kullanan bir mesleği araştırıp yapay zekânın o alandaki etkisini sunma.
Açık veri setiyle basit bir sınıflandırma modeli (meyve, yaprak sağlıklı/hastalıklı) deneme.
Yapay zekâ destekli turist rehberi uygulamalarını araştırıp raporlama.

Destekleme (zorlananlar için)

Değişken, döngü ve koşul kavramlarını görsel materyal ve videolarla pekiştirme.
Adım adım yönergeli küçük projeler (karakteri hareket ettirme) tamamlama.
Daha basit bir blok tabanlı araçla başlayıp zorlanılan konular için soru-cevap oturumu yapma.