İçeriğe geç
Ders MerkeziDP Pano
6. Sınıf · 36. Hafta 14–18 Haziran 2027 6. Tema · Yazılım Tasarımı ve Programlama

Ürünümü Sunuyorum

Yapay zekâ destekli ürünümüzü kullanıcı dostu hâle getiriyor, yapay zekânın rolünü, etik ve gizlilik önlemlerimizi anlatarak sınıfa sunuyoruz.

  • Yapay Zekâ Destekli Ürün Geliştirme ve Sunum
Öğrenme çıktıları

BTY.6.6.3 Blok tabanlı ortamda yapay zekâ destekli ürün ortaya koyabilme

  • ç) Blok tabanlı ortamda yapay zekâ destekli ürünü belirlenen ölçütleri karşılayacak şekilde çalışır hâle getirir.
Dikkat Çekme

Düşünelim, konuşalım

  1. 1
    Ürününüz hangi problemi çözüyor?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: Gruba göre değişir: "atıkları ayırmayı öğretiyor", "el hareketiyle oyun", "yorumların duygusunu buluyor".

    Varılacak nokta: Sunum problemi ve kullanıcıyı tanıtarak başlar; değerlendirmenin ilk ölçütü problemi çözmesidir.

    Cevap gelmezse: "Ürününüzü tek cümleyle anlatın: kim için, hangi sorunu çözüyor?" diye sorun. Gerekirse siz örnekleyin: "Dönüşüm Dedektifi, ilkokul öğrencilerinin atıkları doğru kutuya atmasını sağlıyor."

  2. 2
    Kullanıcı dostu arayüz nasıl olmalı?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: "Kolay", "büyük yazılı", "anlaşılır", "renkli".

    Varılacak nokta: Kullanıcı dostu arayüzün dört ilkesi: açık yönerge, anlaşılır geri bildirim, tutarlılık, erişilebilirlik.

    Cevap gelmezse: "Her basışta farklı iş yapan bir düğme olsa ne düşünürdünüz?" diye sorun. Gerekirse: "Kafamız karışırdı. Aynı düğme hep aynı işi yapmalı (tutarlılık); yazı büyük ve okunur olmalı (erişilebilirlik)."

  3. 3
    Ürününüzü geliştirmeye devam etseydiniz ne eklerdiniz?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: "Daha çok atık türü", "sesli anlatım", "skor tablosu", "daha doğru model".

    Varılacak nokta: Gelecek sürüm fikirleri sunumun bir parçasıdır; ürün geri bildirimle gelişmeye devam eder.

    Cevap gelmezse: "Ürününüzün yanıldığı bir durum var mıydı? Onu düzeltmek bir sonraki sürümün işi olabilir mi?" diye sorun. Gerekirse: "Örneğin karanlıkta yanılıyorsa karanlık örneklerle yeniden eğitmek iyi bir sonraki adım olur."

  4. 4
    Kamerası olan bir ürünü kullanırken neyi merak edersiniz?
    Öğretmen için: olası cevaplar

    Olası cevaplar: "Görüntüm kaydediliyor mu?", "kim izliyor?", "internete gidiyor mu?".

    Varılacak nokta: Kullanıcı görüntüsünün ne olduğunu bilmek ister; sunumda etik ve gizlilik önlemleri açıkça anlatılır.

    Cevap gelmezse: "Bir uygulama kameranızı açtığında ilk aklınıza gelen soru ne olur?" diye sorun. Gerekirse: "'Görüntüm kaydediliyor mu?' Ürünümüzü sunarken bu sorunun cevabını biz söyleriz: kaydedilmiyor, paylaşılmıyor."

Konu

Kullanıcı dostu arayüz

İlkeAçıklama
Açık yönergeKullanıcı ne yapacağını hemen anlar.
Anlaşılır geri bildirimHer eylemin sonucu görünür (ses, yazı, puan).
TutarlılıkAynı düğme hep aynı işi yapar.
ErişilebilirlikBüyük yazı, yeterli renk karşıtlığı, sesli ipucu.
EBA materyali Kullanıcı Odaklı Arayüz Tasarım Örnekleri EBA'da aç
Konu

Blok ortamlarında yapay zekâ modülleri

Görüntü tanıma

Kameradan nesne, el hareketi ya da yüz ifadesi algılar.

Ses tanıma

Söylenen kelimeleri ya da sesleri tanır.

Metin anlama

Yazılan cümlenin duygusunu ya da anlamını tahmin eder.

Çeviri

Metni başka bir dile çevirir.

Metni sese çevirme

Yazıyı sesli okur.

Kendi modelini eğitme

Kendi örneklerinizle sınıflandırma modeli eğitip kodda kullanırsınız.

Konu

Ürün sunumu

  1. Problem ve kullanıcı: Ürün kimin, hangi sorununu çözüyor?
  2. Canlı gösterim: Ürünü birkaç örnekle çalıştırın.
  3. Yapay zekânın rolü: Hangi modül, hangi girdi, hangi çıktı? Model hangi verilerle eğitildi?
  4. Sınırlar: Ürün nerede yanılıyor? Belirsiz durumda ne yapıyor?
  5. Etik ve gizlilik: Hangi önlemleri aldınız?
  6. Gelecek sürüm: Neyi geliştirirdiniz?
Konu

Etik ve gizlilik önlemleri: Görüntü ve ses kaydedilmez, paylaşılmaz · Kullanıcıya kameranın ne için kullanıldığı söylenir · Eğitim verisinde başkalarının yüzü ya da kişisel bilgisi yoktur · Ürünün yanılabileceği açıkça belirtilir.

Konu

Değerlendirme ölçütleri

ÖlçütSoru
Problem çözmeÜrün seçilen problemi çözüyor mu?
Yapay zekânın kullanımıModül yerinde ve doğru kullanılmış mı?
Kullanıcı dostuYönerge, geri bildirim, erişilebilirlik var mı?
EtikGizlilik önlemleri alınmış ve anlatılmış mı?
SunumAçık, düzenli ve süresinde mi?
Etkinlik 1

Ürünümü Sunuyorum

60 dk Grup

Gruplar ürünlerini sunar; sınıf ölçütlerle değerlendirir.

  1. Sunum planlama şablonunu kullanın (EBA).
  2. Ürünü canlı gösterin; yapay zekânın rolünü açıklayın.
  3. Etik ve gizlilik önlemlerinizi anlatın.
  4. Akran değerlendirmesi yapın.
EBA materyali Sunum Planlama Şablonu EBA'da aç
EBA

Bu haftanın diğer EBA materyalleri

Karekodu telefonla okutun ya da karta dokunun. EBA materyalleri EBA girişi ister ve yeni sekmede açılır.

EBA materyali Senaryo Geliştirme Kartı EBA'da aç
Pekiştirme

Kendimizi sınayalım

  1. Yapay zekâ destekli ürün sunumunda hangisi anlatılmalıdır?

    • Yapay zekânın ürüne kattığı yetenek ve alınan gizlilik önlemleri
    • Yalnız renkler
    • Yalnız ekip adları
    • Hiçbiri

  2. "Aynı düğme hep aynı işi yapar" hangi arayüz ilkesidir?

    • Tutarlılık
    • Erişilebilirlik
    • Gizlilik
    • Doğruluk

  3. Sunumda ürünün yanıldığı durumları anlatmak neden önemlidir?

    • Dürüstlük ve kullanıcının doğru beklenti kurması için
    • Gerekmez
    • Süreyi doldurmak için
    • Ürünü kötülemek için
Özet

Bugün neler öğrendik?

  • Kullanıcı dostu arayüz: açık yönerge, anlaşılır geri bildirim, tutarlılık, erişilebilirlik.
  • Sunum: problem, gösterim, yapay zekânın rolü, sınırlar, etik ve gizlilik, gelecek sürüm.
  • sunum
  • kullanıcı dostu
  • etik

Gelecek derse hazırlık

Yaz tatilinde yapay zekâ destekli yeni bir fikir geliştirmeyi deneyin!

Ders notu

Defterime yazıyorum

Sınavdan önce tekrar etmek için defterine yaz. Başlığı ve tarihi unutma!

6. Sınıf Bilişim · 36. Hafta: Ürünümü SunuyorumTarih: ....../....../20....

1. Kullanıcı dostu arayüz

İlkeAçıklama
Açık yönergeKullanıcı ne yapacağını hemen anlar
Anlaşılır geri bildirimHer eylemin sonucu görünür (ses, yazı, puan)
TutarlılıkAynı düğme hep aynı işi yapar
ErişilebilirlikBüyük yazı, yeterli renk karşıtlığı, sesli ipucu

Dikkat: Kullanıcı dostu ürün, ilk kez kullanan birinin yardım almadan kullanabildiği üründür.

2. Ürün sunumu

  • Problem ve kullanıcı: Ürün kimin, hangi sorununu çözüyor?
  • Canlı gösterim: Ürünü birkaç örnekle çalıştır.
  • Yapay zekânın rolü: Hangi modül, hangi girdi, hangi çıktı? Model hangi verilerle eğitildi?
  • Sınırlar: Ürün nerede yanılıyor, belirsiz durumda ne yapıyor?
  • Etik ve gizlilik: Hangi önlemler alındı?
  • Gelecek sürüm: Neler geliştirilebilir?

3. Etik ve gizlilik önlemleri

  • Görüntü ve ses kaydedilmez, paylaşılmaz.
  • Kullanıcıya kameranın ne için kullanıldığı söylenir.
  • Eğitim verisinde başkalarının yüzü ya da kişisel bilgisi yoktur.
  • Ürünün yanılabileceği açıkça belirtilir; önemli kararlar yalnız yapay zekâya bırakılmaz.

Dikkat: Etik, doğru ve adil davranma ilkeleridir. Yapay zekâ ürününde etik; gizliliği korumak, dürüst olmak ve kimseyi haksız sonuçlarla karşı karşıya bırakmamaktır.

4. Değerlendirme ölçütleri

ÖlçütSoru
Problem çözmeÜrün seçilen problemi çözüyor mu?
Yapay zekânın kullanımıModül yerinde ve doğru kullanılmış mı?
Kullanıcı dostuYönerge, geri bildirim, erişilebilirlik var mı?
EtikGizlilik önlemleri alınmış ve anlatılmış mı?
SunumAçık, düzenli ve süresinde mi?

5. Kavramlar

Sunum
Ürünü ve süreci dinleyicilere tanıtma.
Kullanıcı dostu
İlk kez kullanan birinin kolayca kullanabildiği.
Etik
Doğru, adil ve dürüst davranma ilkeleri.

Örnek: Sunum örneği: "Dönüşüm Dedektifi ilkokul öğrencilerinin atıkları doğru kutuya atmasını sağlıyor. Görüntü tanıma modülünü her atık türünden 30 fotoğrafla eğittik. Karanlıkta yanılabiliyor; bu yüzden güven %70'in altındaysa tekrar göstermesini istiyor. Kamera görüntüsü kaydedilmiyor."

Unutma!
  • Arayüz ilkeleri: açık yönerge, anlaşılır geri bildirim, tutarlılık, erişilebilirlik.
  • Sunum: problem, gösterim, yapay zekânın rolü, sınırlar, etik ve gizlilik, gelecek sürüm.
  • Etik önlemler: kayıt yok, bilgilendirme, izinli veri, sınırların belirtilmesi.
Kendimi deniyorum
  1. Kullanıcı dostu arayüzün dört ilkesini yaz.
  2. "Tutarlılık" ilkesini örnekle açıkla.
  3. Yapay zekâ destekli ürün sunumunda hangi bölümler bulunur?
  4. Kamera kullanan bir ürün için dört etik ve gizlilik önlemi yaz.
  5. Ürünün yanıldığı durumları sunumda anlatmak neden önemlidir?
  6. Ürünün bir sonraki sürümünde neyi geliştirirdin? Neden?
Kendimi deniyorum — cevap anahtarı (yalnız öğretmen)

6. Sınıf Bilişim · 36. Hafta: Ürünümü Sunuyorum — Kendimi deniyorum cevap anahtarı

  1. Kullanıcı dostu arayüzün dört ilkesini yaz.

    Açık yönerge, anlaşılır geri bildirim, tutarlılık, erişilebilirlik.

  2. "Tutarlılık" ilkesini örnekle açıkla.

    Tutarlılık, aynı düğmenin ya da aynı eylemin hep aynı işi yapmasıdır. Örnek: yeşil "Başla" düğmesi her ekranda oyunu başlatır; bir ekranda başlatıp başka ekranda kapatmaz.

  3. Yapay zekâ destekli ürün sunumunda hangi bölümler bulunur?

    Problem ve kullanıcı, canlı gösterim, yapay zekânın rolü, sınırlar, etik ve gizlilik, gelecek sürüm.

  4. Kamera kullanan bir ürün için dört etik ve gizlilik önlemi yaz.

    Görüntü ve ses kaydedilmez ve paylaşılmaz; kullanıcıya kameranın ne için kullanıldığı söylenir; eğitim verisinde başkalarının yüzü ya da kişisel bilgisi bulunmaz; ürünün yanılabileceği açıkça belirtilir.

  5. Ürünün yanıldığı durumları sunumda anlatmak neden önemlidir?

    Çünkü kullanıcı ürüne ne kadar güvenebileceğini bilmelidir; sınırları söylemek dürüstlüktür ve önemli kararların yalnız yapay zekâya bırakılmasını önler.

  6. Ürünün bir sonraki sürümünde neyi geliştirirdin? Neden?

    Öğrenciye göre değişir. Örnek: "Modeli karanlık ortam fotoğraflarıyla yeniden eğitirdim; çünkü ürün karanlık sınıfta sık sık 'Emin değilim' diyordu."

Video

Haftanın videosu

Bu hafta için hazır bir video yok. Kendi seçtiğiniz bir videoyu ekleyebilirsiniz.

Bağlantı yalnız bu tarayıcıda saklanır, sunucuya gönderilmez. Video, siz Oynat'a basana kadar yüklenmez (youtube-nocookie.com). Okul ağı YouTube'u engelliyorsa video açılmaz; EBA bağlantıları aşağıdadır.

Yalnız öğretmen

Ders hazırlığı ve materyaller

Dersten önce

  • Genel Dereceli Puanlama Anahtarı ve Genel Öz Değerlendirme Formunu EBA'dan açın.

Önerilen ders akışı

  1. 5 dk Dikkat çekme
  2. 10 dk Arayüz ilkeleri + sunum adımları
  3. 60 dk Ürünümü Sunuyorum
  4. 5 dk Kapanış

EBA materyalleri (kılavuz kitaptaki karekodlar)

Bağlantılar yeni sekmede açılır ve EBA girişi ister — tahtada öğretmen hesabınızla oturum açın. EBA bu içeriklerin başka bir sayfaya gömülmesine izin vermez.

Ders materyalleri

Ölçme ve değerlendirme formları

Ölçme ve değerlendirme

Tema sonu ölçme-değerlendirme (EBA).

Kendi içeriklerim

Her bölümün altındaki "Bu bölüme görsel ekle" ile kendi görsellerinizi ekleyin, aşağıdaki düğmeyle görselleri sunuma ayrı slayt olarak katın; "Defterime yazıyorum" bölümünde kendi ders notunuzu yazın.

Yükleniyor…

Görseller ve notlar sunucuya gönderilmez; yalnız bu tarayıcıda saklanır. Tarayıcı verisi silinirse kaybolur: düzenli olarak Dışa aktar ile yedek alın, dosyayı başka tahtada İçe aktar ile açın. Öğrenci fotoğrafı ya da kişisel bilgi içeren görsel eklemeyin (KVKK).

Sınıf ortamı

İşaretlerseniz bilgisayar gerektiren etkinliklerdeki "tahta ve kâğıtla" alternatifleri açık gelir. Simülasyonlar tek bir tahta ekranında sınıfça yapılabilecek şekilde tasarlandı. Tercih bu tarayıcıda hatırlanır.

Maarif Modeli: 6. tema künyesi

Kaynak: Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (TYMM). Tema toplam 34 ders saati.

Alan becerileri
BTYAB3. Yazılım Geliştirme (BTYAB3.2. Yazılım Geliştirme Sürecinde Kullanılan Bileşen/Yapı/ Yöntemlerinden Yararlanma, BTYAB3.3. Yazılım Geliştirme Sürecini Yönetme, BTYAB3.4. Yazılım Geliştirme Sürecinde Mekanik/Robotik ve Ürün veya Sistem Ortaya Koyma)
Eğilimler
E1.1. MerakE2.1. Empati
Sosyal-duygusal öğrenme becerileri
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma)SDB2.1. İletişimSDB2.2. İş BirliğiSDB3.3. Sorumlu Karar Verme
Değerler
D1. AdaletD3. ÇalışkanlıkD6. DürüstlükD12. Sabır
Okuryazarlık becerileri
OB1. Bilgi OkuryazarlığıOB2. Dijital Okuryazarlık
Disiplinler arası ilişkiler
Görsel SanatlarMatematikMüzikSosyal BilgilerTürkçe

Zenginleştirme (erken kavrayanlar için)

  • Yapay zekâ kullanan bir mesleği araştırıp yapay zekânın o alandaki etkisini sunma.
  • Açık veri setiyle basit bir sınıflandırma modeli (meyve, yaprak sağlıklı/hastalıklı) deneme.
  • Yapay zekâ destekli turist rehberi uygulamalarını araştırıp raporlama.

Destekleme (zorlananlar için)

  • Değişken, döngü ve koşul kavramlarını görsel materyal ve videolarla pekiştirme.
  • Adım adım yönergeli küçük projeler (karakteri hareket ettirme) tamamlama.
  • Daha basit bir blok tabanlı araçla başlayıp zorlanılan konular için soru-cevap oturumu yapma.