6. Sınıf · 4. Hafta 5–9 Ekim 2026 2. Tema · Dijital Ürün Tasarımı ve Geliştirme

Verilerle Yeşil Yaşam: Topla, Düzenle, Grafikle

Gerçek bir yaşam durumu için araştırma sorusu oluşturuyor, veri toplama planı yapıyor, verileri tablolama programında düzenliyor, analiz ediyor ve grafikle görselleştiriyoruz.

Gerçek Yaşam Problemleri ile Tablolama
Veri Toplama ve Düzenleme
Veri Analizi ve Görselleştirme

Öğrenme çıktıları

BTY.6.2.2 Tablolama programlarının kullanımına yönelik problemleri belirleyebilme

a) Tablolama programlarının kullanımına uygun gerçek yaşam durumunu belirler.
b) Bağlam içerisinde veriye dayalı cevaplanabilecek araştırma soruları oluşturur.

BTY.6.2.3 Tablolama dosyasında kullanılacak verileri toplayabilme ve düzenleyebilme

a) Tablolama dosyasında kullanılacak verileri toplama süreci için plan yapar.
b) Tablolama dosyasında kullanılacak verileri elde eder.
c) Tablolama dosyasında kullanılacak verileri kullanıma hazır hâle getirir.

BTY.6.2.4 Tablolama programları kullanarak bulgulara ulaşabilme

a) Bulgulara ulaşmak için uygun analiz yöntemlerini seçer.
b) Tablolama programları kullanarak verileri işler.
c) Tablolama programları kullanarak verileri analiz eder.
ç) Tablolama programları kullanarak verileri görselleştirir.

Ahilik Kültürü Haftası

Dikkat Çekme

Düşünelim, konuşalım

1
Sınıfımızdaki herkesin geri dönüşüm alışkanlığını öğrenmek ister miydiniz?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Evet", "kim ayırıyor merak ederim", "anket yapabiliriz".

Varılacak nokta: Merak ettiğimiz bir durumu veriyle cevaplanabilen bir araştırma sorusuna dönüştürür, veriyi anket, gözlem ya da ölçümle toplarız.

Cevap gelmezse: "Bunu öğrenmek için herkese ne sorardınız?" diye sorun. Gerekirse: "'Evde hangi atıkları ayırıyorsunuz?' diye sorabiliriz. Bu bir ankettir; cevaplar bizim verimiz olur."
2
Evinizde haftada ne kadar atık geri dönüşüme gidiyor?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Bilmiyorum", "bir torba", "hiç", "birkaç şişe".

Varılacak nokta: Tahmin değil ölçüm yaparsak gerçek veriyi elde ederiz; tartmak, saymak veri toplama yollarıdır.

Cevap gelmezse: "Bunu kesin öğrenmek için ne yapabiliriz?" diye sorun. Gerekirse: "Bir hafta boyunca tartabilir ya da sayabiliriz. Tahmin yerine ölçtüğümüz bu değerler verimiz olur."
3
Bu verileri toplasaydık nasıl bir tablo oluştururduk?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Günler ve atık türleri", "isimler ve kilolar", "sütunlara türleri yazarız".

Varılacak nokta: Satırlara bir boyutu (günler), sütunlara diğerini (atık türleri) yazarız; sonra toplam ve ortalama gibi işlevlerle analiz ederiz.

Cevap gelmezse: Tahtaya boş bir tablo çizin: satırlar Pazartesi–Cuma, sütunlar Kâğıt, Plastik, Cam. Gerekirse: "Her hücreye o gün toplanan kiloyu yazarız. Sonra hangi gün en çok atık toplandığını bulabiliriz."

Konu

Veriyle araştırmanın adımları

Durumu belirle: Geri dönüşüm alışkanlıklarımız.
Araştırma sorusu yaz: "Sınıfımız en çok hangi atığı geri dönüştürüyor?"
Veri toplama planı yap: Kimden, ne zaman, nasıl (anket, gözlem, ölçüm)?
Veriyi topla ve temizle: Eksik ya da hatalı kayıtları düzelt.
Tabloya gir ve işle: Toplam, ortalama, en büyük, en küçük.
Grafikle göster ve yorumla: Veri soruya ne cevap veriyor?

Konu

Geri dönüşüm verimiz

Verileri değiştirin; toplamlar, ortalamalar ve grafik anında güncellenir. Grafik türünü ve gösterilecek sütunu seçin.

Bu etkileşimli bölüm için tarayıcıda JavaScript açık olmalıdır.

Pasta grafiği oranları, sütun grafiği karşılaştırmayı, çizgi grafiği zamana göre değişimi göstermek için uygundur.

Konu

Hangi grafik, hangi soru?

Soru	Uygun grafik	Neden?
Hangi gün en çok atık toplandı?	Sütun	Günleri yan yana karşılaştırır.
Atıkların yüzde kaçı kâğıt?	Pasta	Bütünün parçalarını gösterir.
Hafta boyunca toplam nasıl değişti?	Çizgi	Zaman içindeki artış-azalışı gösterir.

Konu

Veriyi yorumla

Tablodaki verilere bakarak cevaplayın.

En çok atık hangi gün toplandı?Cevabı göster

Toplam sütununa bakın: Cuma (15 kg).

Kâğıdın haftalık ortalaması kaç kg?Cevabı göster

5 kg (=ORTALAMA(B2:B6)).

Bu veriye göre bir öneri yazın.Cevabı göster

Örnek: Hafta başında daha az toplandığı için pazartesi günleri geri dönüşüm hatırlatması yapılabilir.

Etkinlik 1

Geri Dönüşüm Alışkanlıkları – Verilerle Yeşil Yaşam

60 dk Grup etkinliği / istasyonlar

Gruplar bir araştırma sorusu için veri toplar, tabloya işler, analiz eder ve grafikle sunar.

3-4 kişilik gruplara görev dağıtın: veri toplayıcı, tablo sorumlusu, grafik sorumlusu, sunucu.
Araştırma sorusunu ve veri toplama planını yazın.
Verileri sınıftan toplayın (anket ya da ödev verileri).
Tablolama programında toplam, ortalama, en büyük–en küçük değerleri hesaplayın.
Uygun bir grafik seçip oluşturun.
"Veri sorumuza ne cevap veriyor?" sorusunu yanıtlayarak sunun.

EBA materyali Çevre Duyarlılığı E- İçerik (Video) EBA'da aç

EBA materyali Görsel 2: Geri Dönüşüm Verileri İnfografik Afiş EBA'da aç

EBA materyali Karşılaştırmalı Analiz Tablosu EBA'da aç

Öğrenci bilgisayarı yoksa: tahta ve kâğıtla

Verileri kareli kâğıtta tabloya yazın; toplam, ortalama, en büyük–en küçük değeri elle hesaplayın ve grafiği kâğıda çizin. Bir grubun verisini tahtadaki mini tablolama programında birlikte grafiğe dönüştürün.

Pekiştirme

Kendimizi sınayalım

Özet

Bugün neler öğrendik?

Veriyle araştırma: soru → plan → toplama → düzenleme → analiz → grafik → yorum.
İşlevler: TOPLA, ORTALAMA, MAK, MİN.
Grafik türü soruya göre seçilir: sütun, pasta, çizgi.

araştırma sorusu
veri toplama
analiz
grafik
MAK
MİN

Gelecek derse hazırlık

Gözünüzü kapatıp bir dakika çevrenizdeki sesleri dinleyin. Kaç farklı ses duydunuz? Not edin.

Ders notu

Defterime yazıyorum

Sınavdan önce tekrar etmek için defterine yaz. Başlığı ve tarihi unutma!

6. Sınıf Bilişim · 4. Hafta: Verilerle Yeşil Yaşam: Topla, Düzenle, GrafikleTarih: ....../....../20....

1. Veriyle araştırmanın adımları

Durumu belirle: Tablolamaya uygun gerçek bir yaşam durumu seç (geri dönüşüm alışkanlıklarımız).
Araştırma sorusu yaz: Veriyle cevaplanabilen bir soru: "Sınıfımız en çok hangi atığı geri dönüştürüyor?"
Veri toplama planı yap: Kimden, ne zaman, nasıl?
Veriyi topla ve temizle: Eksik ve hatalı kayıtları düzelt.
Tabloya gir ve işle: Toplam, ortalama, en büyük, en küçük.
Grafikle göster ve yorumla: Veri soruya ne cevap veriyor?

2. Araştırma sorusu ve veri toplama

İyi bir araştırma sorusu veriyle cevaplanabilir, açık ve ölçülebilirdir. "Geri dönüşüm iyi mi?" veriyle cevaplanamaz; "Bir haftada kaç kg kâğıt geri dönüştürüyoruz?" cevaplanır.

Veri toplama yolu	Örnek
Anket	Sınıfa "Evde hangi atıkları ayırıyorsunuz?" diye sormak
Gözlem	Bir hafta boyunca geri dönüşüm kutusuna atılanları saymak
Ölçüm	Toplanan atıkları tartmak (kg)

Dikkat: Veri temizleme: "5 kg" ile "5" gibi farklı yazımları aynı biçime getirmek, boş ya da açıkça hatalı kayıtları düzeltmek. Temiz olmayan veri yanlış sonuç verir.

3. Analiz: işlevler

Toplanan verileri incelemeye ve sonuç çıkarmaya analiz denir. Tablolama programında şu işlevleri kullanırız:

İşlev	Ne bulur?	Örnek
TOPLA	Toplamı	=TOPLA(B2:B6)
ORTALAMA	Ortalamayı	=ORTALAMA(B2:B6)
MAK	En büyük değeri	=MAK(B2:B6)
MİN	En küçük değeri	=MİN(B2:B6)

4. Grafik türleri

Grafik, verileri görsel olarak göstererek karşılaştırmayı ve yorumlamayı kolaylaştırır. Grafik türü, cevaplamak istediğimiz soruya göre seçilir.

Grafik	Ne gösterir?	Soru örneği
Sütun	Değerleri yan yana karşılaştırır	Hangi gün en çok atık toplandı?
Pasta	Bütünün parçalarını (oranları) gösterir	Atıkların yüzde kaçı kâğıt?
Çizgi	Zaman içindeki değişimi gösterir	Hafta boyunca toplam nasıl değişti?

5. Yorumlamak ve öneri

Grafik tek başına sonuç değildir; yorum gerekir: veri, araştırma sorumuza ne cevap veriyor? Yorumdan bir öneri çıkarırız.

Araştırma sorusu: Veriyle cevaplanabilen, açık soru.
Veri toplama: Anket, gözlem ya da ölçümle bilgi elde etme.
Analiz: Verileri inceleyip sonuç çıkarma.
Grafik: Verilerin görsel gösterimi.

Örnek: Veri: en çok atık cuma günü (15 kg), en az pazartesi toplandı; kâğıdın haftalık ortalaması 5 kg. Öneri: pazartesi günleri geri dönüşüm hatırlatması yapılabilir.

Unutma!

Veriyle araştırma: soru → plan → toplama → temizleme → analiz → grafik → yorum.
İşlevler: TOPLA, ORTALAMA, MAK, MİN.
Grafik soruya göre seçilir: sütun karşılaştırır, pasta oranı, çizgi değişimi gösterir.

Kendimi deniyorum

Veriyle araştırmanın adımlarını sırayla yaz.
"Kantin iyi mi?" sorusunu veriyle cevaplanabilen bir araştırma sorusuna dönüştür.
Anket, gözlem ve ölçüme birer örnek ver.
MAK ve MİN işlevleri ne bulur? B2–B8 aralığı için formüllerini yaz.
Atıkların türlerine göre oranını göstermek için hangi grafik uygundur? Neden?
Veri temizleme neden gereklidir?

Kendimi deniyorum — cevap anahtarı (yalnız öğretmen)

6. Sınıf Bilişim · 4. Hafta: Verilerle Yeşil Yaşam: Topla, Düzenle, Grafikle — Kendimi deniyorum cevap anahtarı

Veriyle araştırmanın adımlarını sırayla yaz.
1. Durumu belirle. 2. Araştırma sorusu yaz. 3. Veri toplama planı yap. 4. Veriyi topla ve temizle. 5. Tabloya gir ve işle. 6. Grafikle göster ve yorumla.
"Kantin iyi mi?" sorusunu veriyle cevaplanabilen bir araştırma sorusuna dönüştür.
Örnek: "Kantinde bir haftada en çok hangi ürün satılıyor?" (ya da "Öğrencilerin yüzde kaçı kantin fiyatlarını uygun buluyor?")
Anket, gözlem ve ölçüme birer örnek ver.
Anket: sınıfa "Evde hangi atıkları ayırıyorsunuz?" diye sormak. Gözlem: bir hafta boyunca geri dönüşüm kutusuna atılanları saymak. Ölçüm: toplanan atıkları tartmak.
MAK ve MİN işlevleri ne bulur? B2–B8 aralığı için formüllerini yaz.
MAK en büyük değeri, MİN en küçük değeri bulur. =MAK(B2:B8) ve =MİN(B2:B8).
Atıkların türlerine göre oranını göstermek için hangi grafik uygundur? Neden?
Pasta grafiği. Çünkü bütünün parçalarını, yani her atık türünün toplam içindeki oranını gösterir.
Veri temizleme neden gereklidir?
Çünkü eksik, hatalı ya da farklı biçimlerde yazılmış veri ("5 kg" ile "5") yanlış hesaplara ve yanlış sonuçlara yol açar.

Video

Haftanın videosu

Bu hafta için hazır bir video yok. Kendi seçtiğiniz bir videoyu ekleyebilirsiniz.

Yalnız öğretmen

Ders hazırlığı ve materyaller

Dersten önce

"Çevre Duyarlılığı" videosunu ve "Geri Dönüşüm Verileri" infografiğini EBA'dan açın.
Boş tablo şablonlarını gruplara göre çoğaltın.

Önerilen ders akışı

5 dk Çevre duyarlılığı videosu + dikkat çekme
15 dk Araştırma adımları ve mini tablo
60 dk Verilerle Yeşil Yaşam istasyonları
20 dk Sunum ve değerlendirme

EBA materyalleri (kılavuz kitaptaki karekodlar)

Bağlantılar yeni sekmede açılır ve EBA girişi ister — tahtada öğretmen hesabınızla oturum açın. EBA bu içeriklerin başka bir sayfaya gömülmesine izin vermez.

Ders materyalleri

Ölçme ve değerlendirme formları

Öz Değerlendirme Formu kılavuz s. 43

Ölçme ve değerlendirme

Karşılaştırmalı analiz tablosu ve öz değerlendirme formu (EBA); grafikler dereceli puanlama anahtarıyla.

Kendi içeriklerim

Her bölümün altındaki "Bu bölüme görsel ekle" ile kendi görsellerinizi ekleyin, aşağıdaki düğmeyle görselleri sunuma ayrı slayt olarak katın; "Defterime yazıyorum" bölümünde kendi ders notunuzu yazın.

Yükleniyor…

Görseller ve notlar sunucuya gönderilmez; yalnız bu tarayıcıda saklanır. Tarayıcı verisi silinirse kaybolur: düzenli olarak Dışa aktar ile yedek alın, dosyayı başka tahtada İçe aktar ile açın. Öğrenci fotoğrafı ya da kişisel bilgi içeren görsel eklemeyin (KVKK).

Sınıf ortamı

Sınıfımda öğrenci bilgisayarı yok

İşaretlerseniz bilgisayar gerektiren etkinliklerdeki "tahta ve kâğıtla" alternatifleri açık gelir. Simülasyonlar tek bir tahta ekranında sınıfça yapılabilecek şekilde tasarlandı. Tercih bu tarayıcıda hatırlanır.

Maarif Modeli: 2. tema künyesi

Kaynak: Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (TYMM). Tema toplam 12 ders saati.

Alan becerileri: BTYAB4. Dijital Ürün Geliştirme (BTYAB4.1. Tasarım Araç, Teknoloji ve Yöntemlerinden Yararlanma, BTYAB4.2. Tasarım Kurgusu Oluşturma, BTYAB4.3. Ürün Geliştirme)BTYAB5. Veri Yönetimi (BTYAB5.1. Problemi Belirleme, BTYAB5.2. Verileri Toplama ve Düzenleme, BTYAB5.3. Bulgulara Ulaşma)
Eğilimler: E1.1. MerakE1.2. BağımsızlıkE1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik)E2.1. EmpatiE2.2. SorumlulukE2.3. GirişkenlikE2.4. GüvenE2.5. OyunseverlikE3.1. MuhakemeE3.2. OdaklanmaE3.3. YaratıcılıkE3.4. Gerçeği AramaE3.5. Açık FikirlilikE3.8. Soru SormaE3.9. Şüphe DuymaE3.10. Eleştirel Bakma
Sosyal-duygusal öğrenme becerileri: SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)SDB2.1. İletişimSDB2.2. İş BirliğiSDB3.1. UyumSDB3.2. EsneklikSDB3.3. Sorumlu Karar Verme
Değerler: D3. ÇalışkanlıkD4. DostlukD6. DürüstlükD16. Sorumluluk
Okuryazarlık becerileri: OB1. Bilgi OkuryazarlığıOB2. Dijital OkuryazarlıkOB4. Görsel OkuryazarlıkOB7. Veri Okuryazarlık
Disiplinler arası ilişkiler: Fen BilimleriGörsel SanatlarMatematikTürkçe
Beceriler arası ilişkiler: KB2.5. SınıflandırmaKB2.6. Bilgi ToplamaKB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin EtmeKB2.12. Mevcut Bilgiye/Veriye Dayalı Tahmin EtmeKB2.13. YapılandırmaKB2.14. YorumlamaKB2.17. DeğerlendirmeKB2.20. Sentezleme

Zenginleştirme (erken kavrayanlar için)

Ailenin aylık gelir-gider verisiyle formüllü bir bütçe tablosu hazırlama.
Ekran süresi verisini toplayıp zaman yönetimi grafiği çizme.
Okuldaki unutulmaz bir günü anlatan sesli hikâye ya da podcast bölümü kurgulama.
Çevredeki bir sorunu belgeleyen kısa film hazırlama.

Destekleme (zorlananlar için)

Evde ve okulda tablolama programının kullanıldığı durumları araştırma.
Etkili bir videonun özelliklerini araştırıp sınıfa sunma.
Kullanımı kolay, çevrim içi ses/video düzenleyicileri karşılaştırma.