6. Sınıf · 6. Hafta 19–23 Ekim 2026 2. Tema · Dijital Ürün Tasarımı ve Geliştirme

Ses Dosyamı Oluşturuyorum

Hazırladığımız senaryoya uygun bir ses dosyası oluşturuyor, kaydettiğimiz sesleri düzenliyor ve ortaya çıkan ürünü belirlenen ölçütlere göre değerlendiriyoruz.

Ses Dosyası Geliştirme

Öğrenme çıktıları

BTY.6.2.7 Ses dosyası geliştirebilme

a) Tasarlanan hikâye/senaryo unsurlarından uyumlu bir ses dosyası oluşturur.
b) Oluşturulan sesi belirlenen ölçütler açısından değerlendirir.

Dikkat Çekme

Düşünelim, konuşalım

1
Bir ortamın havasını yalnız seslerle anlatmak isteseniz hangi sesleri kullanırdınız?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: Orman için: kuş, rüzgâr, yaprak hışırtısı. Deniz için: dalga, martı. Şehir için: korna, kalabalık. Okul için: zil, çocuk sesleri.

Varılacak nokta: Efekt sesleri bir ortamı görüntü olmadan da anlatır; ses dosyasında anlatım, müzik ve efektler birlikte kullanılır.

Cevap gelmezse: Gözlerini kapatmalarını isteyin ve birkaç saniye bir ortam sesi dinletin (ya da siz taklit edin). Gerekirse: "Kuş sesi ve rüzgâr duyunca hepimiz bir orman hayal ettik. Bu seslere efekt denir."
2
Mutluluğu, korkuyu, heyecanı sesle nasıl anlatırsınız?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Mutluluk için neşeli müzik, kahkaha", "korku için gıcırtı, kalp atışı", "heyecan için hızlanan müzik".

Varılacak nokta: Müzik, ses tonu, hız ve efektler duygu aktarır; ses dosyasını tasarlarken amacımıza uygun sesleri seçeriz.

Cevap gelmezse: Aynı cümleyi ("Kapı açıldı.") önce neşeyle, sonra fısıltıyla ve korkuyla söyleyin. Gerekirse: "Kelimeler aynı, duygu farklı. Ses tonu ve arka plan sesleri duyguyu taşır."
3
Bir hikâyede sesler mi daha etkilidir, görüntüler mi?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Görüntüler", "sesler", "ikisi birlikte".

Varılacak nokta: Her ikisi de etkilidir; ses, görüntü olmadan da hayal gücümüzü çalıştırır. Radyo tiyatrosu ve sesli kitaplar bunun örneğidir.

Cevap gelmezse: "Sesli kitap dinlediniz mi? Görüntü olmadan hikâyeyi nasıl gözünüzde canlandırdınız?" diye sorun. Gerekirse: "Anlatıcının sesi ve efektler sayesinde. Ses tek başına da güçlü bir anlatım aracıdır."

Konu

Ses planı çizelgesi (örnek)

Süre	Ses	Tür	Düzenleme
0–5 sn	Kuş sesleri	Efekt (doğa)	Yavaşça açılır (fade-in)
5–20 sn	"Merhaba, okulumuza hoş geldiniz!"	Anlatıcı	Gürültü temizleme
20–40 sn	Yönlendirme cümleleri	Anlatıcı	Arka planda hafif müzik
40–45 sn	Zil sesi	Efekt	Ses seviyesi dengeleme

Konu

Düzenleme alıştırması

Bu etkileşimli bölüm için tarayıcıda JavaScript açık olmalıdır.

Konu

Ses dosyası oluşturma adımları

Sesleri kaydedin (sessiz bir ortamda, mikrofona yakın).
Programda açın; gereksiz baş ve son bölümleri kesin.
Sesleri zaman çizelgesinde sıralayın; müzik ve efektleri ayrı izlere koyun.
Ses seviyelerini dengeleyin, geçişleri yumuşatın.
Dinleyip kontrol edin; .mp3 olarak dışa aktarın.

Konu

Değerlendirme ölçütleri

Ölçüt	Soru
Amaca uygunluk	Ses, seçtiğimiz problemi çözüyor mu?
Anlaşılırlık	Konuşma net ve anlaşılır mı?
Düzen	Senaryodaki sıra korunmuş mu?
Teknik kalite	Gürültü, ani ses farkı var mı?
Etik	Kullanılan müzik ve efektler telifsiz mi?

Etkinlik 1

Gerçek Hayatın Sesleri – Dijital Hikâyeye Ses Ver!

60 dk Grup etkinliği

Gruplar senaryo panosuna göre ses dosyalarını oluşturur, düzenler ve sunar.

Ses planı çizelgesini doldurun.
Kayıtları yapın ve düzenleyin.
Ses dosyasını dışa aktarın.
Sınıfa dinletin; akranlar ölçütlerle değerlendirir.

Öğrenci bilgisayarı yoksa: tahta ve kâğıtla

Ses planı çizelgesini kâğıtta doldurun; gruplar sırayla öğretmenin cihazıyla kayıt yapar. Tahtadaki ses düzenleyici simülasyonunda kesme ve ses seviyesi birlikte denenir.

Pekiştirme

Kendimizi sınayalım

Özet

Bugün neler öğrendik?

Ses dosyası; plan → kayıt → düzenleme → dışa aktarma → değerlendirme sırasıyla hazırlanır.
Ölçütler: amaca uygunluk, anlaşılırlık, düzen, teknik kalite, etik.

kayıt
kesme
iz
dışa aktarma
telifsiz

Gelecek derse hazırlık

Gelecek hafta video! Bir dakikada bir konuyu anlatmanız gerekse videonuzda ne anlatırdınız?

Ders notu

Defterime yazıyorum

Sınavdan önce tekrar etmek için defterine yaz. Başlığı ve tarihi unutma!

6. Sınıf Bilişim · 6. Hafta: Ses Dosyamı OluşturuyorumTarih: ....../....../20....

1. Ses dosyası oluşturma adımları

1. Planla: Ses planı çizelgesini doldur (süre, ses, tür, düzenleme).
2. Kaydet: Sessiz bir ortamda, mikrofona yakın konuşarak kayıt yap.
3. Kes: Programda gereksiz baş ve son bölümleri kesme işlemiyle çıkar.
4. Sırala: Sesleri zaman çizelgesinde sıraya koy; anlatım, müzik ve efektleri ayrı izlere yerleştir.
5. Dengele: Ses seviyelerini ayarla, geçişleri yumuşat.
6. Dışa aktar: Dinleyip kontrol et, .mp3 olarak dışa aktar.

2. Ses planı çizelgesi

Süre	Ses	Tür	Düzenleme
0–5 sn	Kuş sesleri	Efekt (doğa)	Yavaşça açılır
5–20 sn	"Okulumuza hoş geldiniz!"	Anlatıcı	Gürültü temizleme
20–40 sn	Yönlendirme cümleleri	Anlatıcı	Arkada hafif müzik
40–45 sn	Zil sesi	Efekt	Ses seviyesi dengeleme

3. İz nedir?

Ses düzenleme programında her ses kaynağı ayrı bir iz (kanal) üzerinde durur: anlatım bir izde, müzik başka izde, efektler bir başka izde. Böylece müziğin sesini anlatımı bozmadan kısabilir ya da bir efekti diğerlerine dokunmadan taşıyabiliriz. İzler aynı anda çalar ve dışa aktarılınca tek bir ses dosyasında birleşir.

4. Değerlendirme ölçütleri

Ölçüt	Soru
Amaca uygunluk	Ses, seçtiğimiz problemi çözüyor mu?
Anlaşılırlık	Konuşma net ve anlaşılır mı?
Düzen	Senaryodaki sıra korunmuş mu?
Teknik kalite	Gürültü ya da ani ses farkı var mı?
Etik	Kullanılan müzik ve efektler telifsiz mi?

5. Telif ve telifsiz ses

Bir müzik ya da efekt, onu üretenin eseridir; izinsiz kullanmak telif hakkı ihlalidir. Bu yüzden ya sesleri kendimiz kaydederiz ya da kullanım izni verilmiş telifsiz kaynaklardan alırız ve kaynağı belirtiriz.

Kayıt: Sesin mikrofonla bilgisayara alınması.
Kesme: Sesin seçilen bölümünü çıkarma.
İz: Ses düzenlemede ayrı ses kaynaklarının durduğu kanal.
Dışa aktarma: Projeyi paylaşılabilir bir ses dosyasına dönüştürme.
Telifsiz: Kullanım izni verilmiş, izin gerektirmeyen içerik.

Dikkat: Programın kendi proje dosyası (düzenlenebilir hâl) ile dışa aktarılan .mp3 farklıdır; sonradan değişiklik yapabilmek için proje dosyası da saklanır.

Unutma!

Ses dosyası: plan → kayıt → kesme ve düzenleme → dışa aktarma → değerlendirme.
Anlatım, müzik ve efekt ayrı izlerde düzenlenir.
Ölçütler: amaca uygunluk, anlaşılırlık, düzen, teknik kalite, etik; sesler telifsiz olmalıdır.

Kendimi deniyorum

Ses dosyası oluşturmanın adımlarını sırayla yaz.
Kayıt yaparken nelere dikkat edilir?
İz nedir? Neden müzik ve anlatım ayrı izlere konur?
Dışa aktarma ne demektir? Hangi biçim seçilir?
Ses dosyasını değerlendirmek için beş ölçüt yaz.
İnternetten bulunan bir müziği kullanmadan önce neye dikkat edilir?

Kendimi deniyorum — cevap anahtarı (yalnız öğretmen)

6. Sınıf Bilişim · 6. Hafta: Ses Dosyamı Oluşturuyorum — Kendimi deniyorum cevap anahtarı

Ses dosyası oluşturmanın adımlarını sırayla yaz.
1. Planla. 2. Kaydet. 3. Kes. 4. Sırala. 5. Dengele. 6. Dışa aktar.
Kayıt yaparken nelere dikkat edilir?
Sessiz bir ortamda kayıt yapılır; mikrofona yakın, net ve anlaşılır konuşulur.
İz nedir? Neden müzik ve anlatım ayrı izlere konur?
İz, ses düzenleme programında her ses kaynağının ayrı durduğu kanaldır. Müzik ve anlatım ayrı izlere konur, böylece müziğin sesini anlatımı bozmadan kısabilir, birini ötekine dokunmadan düzenleyebiliriz.
Dışa aktarma ne demektir? Hangi biçim seçilir?
Projeyi paylaşılabilir bir ses dosyasına dönüştürmektir. Paylaşmak için yaygın ve küçük olan .mp3 biçimi seçilir.
Ses dosyasını değerlendirmek için beş ölçüt yaz.
Amaca uygunluk, anlaşılırlık, düzen, teknik kalite, etik.
İnternetten bulunan bir müziği kullanmadan önce neye dikkat edilir?
Telif hakkına dikkat edilir: müzik telifsiz ya da kullanım izni verilmiş olmalı ve kaynağı belirtilmelidir; değilse kullanılmaz ya da ses kendimiz kaydederiz.

Video

Haftanın videosu

Bu hafta için hazır bir video yok. Kendi seçtiğiniz bir videoyu ekleyebilirsiniz.

Yalnız öğretmen

Ders hazırlığı ve materyaller

Dersten önce

"Ses Planı Çizelgesi" boş şablonunu çoğaltın.
Kayıt için mikrofonlu kulaklık ya da tablet hazırlayın.

Önerilen ders akışı

5 dk Dikkat çekme
10 dk Ses planı çizelgesi
60 dk Dijital Hikâyeye Ses Ver
5 dk Değerlendirme

EBA materyalleri (kılavuz kitaptaki karekodlar)

Bağlantılar yeni sekmede açılır ve EBA girişi ister — tahtada öğretmen hesabınızla oturum açın. EBA bu içeriklerin başka bir sayfaya gömülmesine izin vermez.

Ölçme ve değerlendirme formları

Ölçme ve değerlendirme

Dereceli puanlama anahtarı, akran değerlendirme formu (EBA).

Kendi içeriklerim

Her bölümün altındaki "Bu bölüme görsel ekle" ile kendi görsellerinizi ekleyin, aşağıdaki düğmeyle görselleri sunuma ayrı slayt olarak katın; "Defterime yazıyorum" bölümünde kendi ders notunuzu yazın.

Yükleniyor…

Görseller ve notlar sunucuya gönderilmez; yalnız bu tarayıcıda saklanır. Tarayıcı verisi silinirse kaybolur: düzenli olarak Dışa aktar ile yedek alın, dosyayı başka tahtada İçe aktar ile açın. Öğrenci fotoğrafı ya da kişisel bilgi içeren görsel eklemeyin (KVKK).

Sınıf ortamı

Sınıfımda öğrenci bilgisayarı yok

İşaretlerseniz bilgisayar gerektiren etkinliklerdeki "tahta ve kâğıtla" alternatifleri açık gelir. Simülasyonlar tek bir tahta ekranında sınıfça yapılabilecek şekilde tasarlandı. Tercih bu tarayıcıda hatırlanır.

Maarif Modeli: 2. tema künyesi

Kaynak: Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (TYMM). Tema toplam 12 ders saati.

Alan becerileri: BTYAB4. Dijital Ürün Geliştirme (BTYAB4.1. Tasarım Araç, Teknoloji ve Yöntemlerinden Yararlanma, BTYAB4.2. Tasarım Kurgusu Oluşturma, BTYAB4.3. Ürün Geliştirme)BTYAB5. Veri Yönetimi (BTYAB5.1. Problemi Belirleme, BTYAB5.2. Verileri Toplama ve Düzenleme, BTYAB5.3. Bulgulara Ulaşma)
Eğilimler: E1.1. MerakE1.2. BağımsızlıkE1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik)E2.1. EmpatiE2.2. SorumlulukE2.3. GirişkenlikE2.4. GüvenE2.5. OyunseverlikE3.1. MuhakemeE3.2. OdaklanmaE3.3. YaratıcılıkE3.4. Gerçeği AramaE3.5. Açık FikirlilikE3.8. Soru SormaE3.9. Şüphe DuymaE3.10. Eleştirel Bakma
Sosyal-duygusal öğrenme becerileri: SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)SDB2.1. İletişimSDB2.2. İş BirliğiSDB3.1. UyumSDB3.2. EsneklikSDB3.3. Sorumlu Karar Verme
Değerler: D3. ÇalışkanlıkD4. DostlukD6. DürüstlükD16. Sorumluluk
Okuryazarlık becerileri: OB1. Bilgi OkuryazarlığıOB2. Dijital OkuryazarlıkOB4. Görsel OkuryazarlıkOB7. Veri Okuryazarlık
Disiplinler arası ilişkiler: Fen BilimleriGörsel SanatlarMatematikTürkçe
Beceriler arası ilişkiler: KB2.5. SınıflandırmaKB2.6. Bilgi ToplamaKB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin EtmeKB2.12. Mevcut Bilgiye/Veriye Dayalı Tahmin EtmeKB2.13. YapılandırmaKB2.14. YorumlamaKB2.17. DeğerlendirmeKB2.20. Sentezleme

Zenginleştirme (erken kavrayanlar için)

Ailenin aylık gelir-gider verisiyle formüllü bir bütçe tablosu hazırlama.
Ekran süresi verisini toplayıp zaman yönetimi grafiği çizme.
Okuldaki unutulmaz bir günü anlatan sesli hikâye ya da podcast bölümü kurgulama.
Çevredeki bir sorunu belgeleyen kısa film hazırlama.

Destekleme (zorlananlar için)

Evde ve okulda tablolama programının kullanıldığı durumları araştırma.
Etkili bir videonun özelliklerini araştırıp sınıfa sunma.
Kullanımı kolay, çevrim içi ses/video düzenleyicileri karşılaştırma.