6. Sınıf · 8. Hafta 2–6 Kasım 2026 2. Tema · Dijital Ürün Tasarımı ve Geliştirme

Videomu Oluşturuyorum

Senaryomuza uygun video çekimlerini yapıyor, video düzenleme programında kurguluyor ve yapay zekâ ile üretilen videoların etik boyutunu tartışıyoruz.

Video Dosyası Geliştirme

Öğrenme çıktıları

BTY.6.2.10 Video dosyası geliştirebilme

a) Tasarlanan hikâye/senaryo unsurlarından uyumlu bir video dosyası oluşturur.
b) Oluşturulan videoyu belirlenen ölçütler açısından değerlendirir.

Kızılay Haftası Organ Bağışı Haftası Lösemili Çocuklar Haftası Bu hafta 1 saat Okul Temelli Planlama

Dikkat Çekme

Düşünelim, konuşalım

1
Videodaki bir hatayı silmek için nasıl bir araca ihtiyaç duyardınız?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Silgi gibi bir araç", "kesme", "video düzenleme programı".

Varılacak nokta: Video düzenleme programında zaman çizelgesindeki hatalı bölümü keser ve kurguyu yeniden düzenleriz.

Cevap gelmezse: "Ses programında istemediğimiz bölümü nasıl çıkarmıştık?" diye sorun. Gerekirse: "Kesme işlemiyle. Videoda da zaman çizelgesinde hatalı bölümü seçip keseriz."
2
Sinemadaki uçma sahneleri bilgisayarda nasıl yapılıyor olabilir?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Halatla asıyorlar", "bilgisayarda çiziyorlar", "yeşil perde", "efektle".

Varılacak nokta: Oyuncu düz renkli bir perdenin önünde çekilir, bilgisayarda arka plan değiştirilir ve efektler eklenir; görüntüler gerçek olmayabilir.

Cevap gelmezse: Bir sahne arkası görüntüsünü anlatın: "Oyuncu yeşil bir perdenin önünde ipe asılı duruyor." Gerekirse: "Bilgisayar yeşil rengi silip yerine gökyüzü koyar. İzlediğimiz her görüntü gerçek değildir."
3
İnternette izlediğiniz her şey gerçek mi?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Hayır", "bazıları", "çoğu gerçek".

Varılacak nokta: İnternetteki videolar düzenlenmiş ya da yapay zekâyla üretilmiş olabilir; kaynağın güvenilirliğini kontrol ederiz.

Cevap gelmezse: "Bir video 'konuşan kedi' gösteriyorsa gerçek midir?" diye sorun. Gerekirse: "Muhtemelen düzenlenmiştir. Videoya inanmadan önce kimin yayınladığına ve başka kaynakların doğrulayıp doğrulamadığına bakarız."
4
Hiç var olmayan birinin yapay zekâyla üretilmiş videosunu izlemiş olabilir misiniz?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Hayır", "belki", "anlamamış olabiliriz".

Varılacak nokta: Yapay zekâ var olmayan bir kişiyi ya da olmamış bir olayı gerçekmiş gibi gösterebilir (sahte video); ipuçları ve kaynak kontrolüyle fark edilebilir.

Cevap gelmezse: "Gerçek ile yapay zekâ ürünü bir videoyu yan yana koysak ayırt edebilir miydiniz?" diye sorun. Gerekirse: "Bazen çok zordur. Doğal olmayan göz kırpma, dudak–ses uyumsuzluğu ve bulanık kenarlar ipucu olabilir; en önemlisi kaynağı kontrol etmektir."

Konu

Video oluşturma adımları

Senaryo panosuna göre çekimleri yapın (yatay, sabit, iyi ışıkta).
Klipleri programa aktarın ve zaman çizelgesine dizin.
Fazlalıkları kesin, sahneleri senaryo sırasına koyun.
Başlık, alt yazı ve jenerik ekleyin.
Müzik ve anlatım izlerini ekleyin, ses seviyelerini dengeleyin.
Önizleyip kontrol edin; uygun biçimde (.mp4) dışa aktarın.

Konu

Kurgu alıştırması

Bu etkileşimli bölüm için tarayıcıda JavaScript açık olmalıdır.

Konu

Etik: Bir kişinin görüntüsünü ve sesini izni olmadan kullanmak doğru değildir. Yapay zekâ ile üretilmiş sahte videolar insanları yanıltabilir; videonuzda yapay zekâ kullandıysanız bunu belirtin. Kullandığınız müzik ve görsellerin telifsiz olduğundan emin olun.

Konu

Video değerlendirme ölçütleri

Ölçüt	Soru
Mesaj	Videonun anlattığı mesaj açık mı?
Kurgu	Sahneler senaryo sırasında ve akıcı mı?
Ses–görüntü uyumu	Anlatım ile görüntü eş zamanlı mı?
Teknik	Görüntü net, ses anlaşılır mı?
Etik	İzin ve telif kurallarına uyuldu mu?

Etkinlik 1

Yeşil Senaryoyu Canlandıralım

70 dk Grup projesi

Gruplar senaryolarına göre videolarını çeker ve düzenler.

Görev dağılımına göre çekim yapın.
Video düzenleme programında kurgulayın.
Başlık, müzik ve alt yazı ekleyin.
Videoyu dışa aktarıp öğretmeninize teslim edin.

EBA materyali Senaryo Panosu Boş Şablon EBA'da aç

Öğrenci bilgisayarı yoksa: tahta ve kâğıtla

Çekimi öğretmenin ya da okulun tek cihazıyla yapın; kurguyu tahtada sınıfça birlikte yapın. Çekim yapılamıyorsa kâğıt storyboard'u canlı canlandırın.

Pekiştirme

Kendimizi sınayalım

Özet

Bugün neler öğrendik?

Video: çekim → aktarma → kurgu → yazı ve ses → dışa aktarma.
Yapay zekâ ile üretilen içeriklerde izin, telif ve doğruluk kurallarına dikkat ederiz.

çekim
kurgu
alt yazı
jenerik
.mp4
sahte video

Gelecek derse hazırlık

Videonuzu bitirin. Ayrıca: internette araştırma yaparken en çok hangi arama motorunu kullanıyorsunuz?

Ders notu

Defterime yazıyorum

Sınavdan önce tekrar etmek için defterine yaz. Başlığı ve tarihi unutma!

6. Sınıf Bilişim · 8. Hafta: Videomu OluşturuyorumTarih: ....../....../20....

1. Video oluşturma adımları

1. Çekim: Senaryo panosuna göre yatay, sabit ve iyi ışıkta çek.
2. Aktarma: Klipleri programa aktar, zaman çizelgesine diz.
3. Kurgu: Fazlalıkları kes, sahneleri senaryo sırasına koy.
4. Yazı: Başlık, alt yazı ve jenerik ekle.
5. Ses: Müzik ve anlatım izlerini ekle, ses seviyelerini dengele.
6. Dışa aktarma: Önizleyip kontrol et, .mp4 olarak dışa aktar.

2. İyi çekim için ipuçları

İpucu	Neden?
Telefonu yatay tut	Ekranlar yataydır; dikey video kenarlarda siyah boşluk bırakır.
Sabit tut ya da tripod kullan	Titreyen görüntü izleyiciyi yorar.
Işığı arkana al	Işık kişinin yüzüne vurmalı; arkadan gelen ışık yüzü karartır.
Sessiz ortam seç	Rüzgâr ve gürültü anlatımı bastırır.
Her sahneyi birkaç kez çek	Kurguda en iyisini seçebilirsin.

3. Başlık, alt yazı ve jenerik

Başlık: Videonun başında adını ve konusunu gösteren yazı.
Alt yazı: Konuşmaların ekranın altında yazıyla gösterilmesi; işitme engelli izleyiciler ve sessiz ortamlar için önemlidir.
Jenerik: Videonun sonunda emeği geçenleri ve kullanılan kaynakları gösteren yazı.
Çekim: Senaryoya göre görüntülerin kaydedilmesi.

4. Etik: izin, telif ve sahte video

Bir kişinin görüntüsü ve sesi ona aittir; izni olmadan kullanılmaz.
Kullanılan müzik ve görseller telifsiz olmalı, kaynakları jenerikte belirtilmelidir.
Yapay zekâ ile üretilmiş sahte video gerçek olmayan bir kişiyi ya da olmamış bir olayı gerçekmiş gibi gösterebilir ve insanları yanıltır.
Videomuzda yapay zekâ kullandıysak bunu açıkça belirtiriz.

Dikkat: Sahte videoyu fark etmek için: doğal olmayan göz kırpma ve dudak hareketleri, bulanık kenarlar, ses–görüntü uyumsuzluğu ve kaynağın güvenilirliği kontrol edilir.

5. Video değerlendirme ölçütleri

Ölçüt	Soru
Mesaj	Videonun anlattığı mesaj açık mı?
Kurgu	Sahneler senaryo sırasında ve akıcı mı?
Ses–görüntü uyumu	Anlatım ile görüntü eş zamanlı mı?
Teknik	Görüntü net, ses anlaşılır mı?
Etik	İzin ve telif kurallarına uyuldu mu?

Örnek: .mp4 yaygın ve sıkıştırılmış bir video biçimidir; neredeyse her cihazda oynatılır. Düzenlemeye devam etmek için programın proje dosyası da saklanır.

Unutma!

Video: çekim → aktarma → kurgu → yazı ve ses → dışa aktarma (.mp4).
Başlık başta, alt yazı konuşmalarda, jenerik sonda yer alır.
İzin, telif ve doğruluk: sahte videolar insanları yanıltır; yapay zekâ kullanımı belirtilir.

Kendimi deniyorum

Video oluşturmanın altı adımını sırayla yaz.
İyi bir çekim için üç ipucu yaz.
Başlık, alt yazı ve jenerik arasındaki farkı açıkla.
Bir kişinin görüntüsünü kullanmadan önce ne yapmalıyız? Neden?
Sahte video nedir? Nasıl fark edilebilir?
Videoyu değerlendirmek için beş ölçüt yaz.

Kendimi deniyorum — cevap anahtarı (yalnız öğretmen)

6. Sınıf Bilişim · 8. Hafta: Videomu Oluşturuyorum — Kendimi deniyorum cevap anahtarı

Video oluşturmanın altı adımını sırayla yaz.
1. Çekim. 2. Aktarma. 3. Kurgu. 4. Yazı (başlık, alt yazı, jenerik). 5. Ses. 6. Dışa aktarma.
İyi bir çekim için üç ipucu yaz.
Telefonu yatay tut, sabit tut ya da tripod kullan, ışığı arkana al (sessiz ortam seç, her sahneyi birkaç kez çek da olur).
Başlık, alt yazı ve jenerik arasındaki farkı açıkla.
Başlık videonun başında adını ve konusunu gösterir. Alt yazı konuşmaları ekranın altında yazıyla gösterir. Jenerik videonun sonunda emeği geçenleri ve kullanılan kaynakları gösterir.
Bir kişinin görüntüsünü kullanmadan önce ne yapmalıyız? Neden?
Kişiden izin almalıyız. Çünkü bir kişinin görüntüsü ve sesi ona aittir; izinsiz kullanmak onun haklarını çiğner.
Sahte video nedir? Nasıl fark edilebilir?
Yapay zekâyla üretilen, gerçek olmayan bir kişiyi ya da olmamış bir olayı gerçekmiş gibi gösteren videodur. Doğal olmayan göz kırpma ve dudak hareketleri, bulanık kenarlar, ses–görüntü uyumsuzluğu ve kaynağın güvenilirliği kontrol edilerek fark edilebilir.
Videoyu değerlendirmek için beş ölçüt yaz.
Mesaj, kurgu, ses–görüntü uyumu, teknik, etik.

Video

Haftanın videosu

Bu hafta için hazır bir video yok. Kendi seçtiğiniz bir videoyu ekleyebilirsiniz.

Yalnız öğretmen

Ders hazırlığı ve materyaller

Dersten önce

Çekim için tablet/telefon ve tripod hazırlayın.
BT sınıfında video düzenleme programını kontrol edin.

Önerilen ders akışı

5 dk Dikkat çekme
10 dk Adımlar ve etik
60 dk Yeşil Senaryoyu Canlandıralım
5 dk Değerlendirme ölçütleri

EBA materyalleri (kılavuz kitaptaki karekodlar)

Bağlantılar yeni sekmede açılır ve EBA girişi ister — tahtada öğretmen hesabınızla oturum açın. EBA bu içeriklerin başka bir sayfaya gömülmesine izin vermez.

Ders materyalleri

Senaryo Panosu Boş Şablon kılavuz s. 60

Ölçme ve değerlendirme formları

Ölçme ve değerlendirme

Dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme formları (EBA).

Kendi içeriklerim

Her bölümün altındaki "Bu bölüme görsel ekle" ile kendi görsellerinizi ekleyin, aşağıdaki düğmeyle görselleri sunuma ayrı slayt olarak katın; "Defterime yazıyorum" bölümünde kendi ders notunuzu yazın.

Yükleniyor…

Görseller ve notlar sunucuya gönderilmez; yalnız bu tarayıcıda saklanır. Tarayıcı verisi silinirse kaybolur: düzenli olarak Dışa aktar ile yedek alın, dosyayı başka tahtada İçe aktar ile açın. Öğrenci fotoğrafı ya da kişisel bilgi içeren görsel eklemeyin (KVKK).

Sınıf ortamı

Sınıfımda öğrenci bilgisayarı yok

İşaretlerseniz bilgisayar gerektiren etkinliklerdeki "tahta ve kâğıtla" alternatifleri açık gelir. Simülasyonlar tek bir tahta ekranında sınıfça yapılabilecek şekilde tasarlandı. Tercih bu tarayıcıda hatırlanır.

Maarif Modeli: 2. tema künyesi

Kaynak: Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (TYMM). Tema toplam 12 ders saati.

Alan becerileri: BTYAB4. Dijital Ürün Geliştirme (BTYAB4.1. Tasarım Araç, Teknoloji ve Yöntemlerinden Yararlanma, BTYAB4.2. Tasarım Kurgusu Oluşturma, BTYAB4.3. Ürün Geliştirme)BTYAB5. Veri Yönetimi (BTYAB5.1. Problemi Belirleme, BTYAB5.2. Verileri Toplama ve Düzenleme, BTYAB5.3. Bulgulara Ulaşma)
Eğilimler: E1.1. MerakE1.2. BağımsızlıkE1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik)E2.1. EmpatiE2.2. SorumlulukE2.3. GirişkenlikE2.4. GüvenE2.5. OyunseverlikE3.1. MuhakemeE3.2. OdaklanmaE3.3. YaratıcılıkE3.4. Gerçeği AramaE3.5. Açık FikirlilikE3.8. Soru SormaE3.9. Şüphe DuymaE3.10. Eleştirel Bakma
Sosyal-duygusal öğrenme becerileri: SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)SDB2.1. İletişimSDB2.2. İş BirliğiSDB3.1. UyumSDB3.2. EsneklikSDB3.3. Sorumlu Karar Verme
Değerler: D3. ÇalışkanlıkD4. DostlukD6. DürüstlükD16. Sorumluluk
Okuryazarlık becerileri: OB1. Bilgi OkuryazarlığıOB2. Dijital OkuryazarlıkOB4. Görsel OkuryazarlıkOB7. Veri Okuryazarlık
Disiplinler arası ilişkiler: Fen BilimleriGörsel SanatlarMatematikTürkçe
Beceriler arası ilişkiler: KB2.5. SınıflandırmaKB2.6. Bilgi ToplamaKB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin EtmeKB2.12. Mevcut Bilgiye/Veriye Dayalı Tahmin EtmeKB2.13. YapılandırmaKB2.14. YorumlamaKB2.17. DeğerlendirmeKB2.20. Sentezleme

Zenginleştirme (erken kavrayanlar için)

Ailenin aylık gelir-gider verisiyle formüllü bir bütçe tablosu hazırlama.
Ekran süresi verisini toplayıp zaman yönetimi grafiği çizme.
Okuldaki unutulmaz bir günü anlatan sesli hikâye ya da podcast bölümü kurgulama.
Çevredeki bir sorunu belgeleyen kısa film hazırlama.

Destekleme (zorlananlar için)

Evde ve okulda tablolama programının kullanıldığı durumları araştırma.
Etkili bir videonun özelliklerini araştırıp sınıfa sunma.
Kullanımı kolay, çevrim içi ses/video düzenleyicileri karşılaştırma.