6. Sınıf · 9. Hafta 9–13 Kasım 2026 2. Tema · Dijital Ürün Tasarımı ve Geliştirme

Videoyu Tamamlıyor, Aramayı Güçlendiriyoruz

Videomuzu ölçütlere göre değerlendirip sunuyoruz; ardından ileri düzey arama yapmak için kullanabileceğimiz arama motorlarını ve operatörleri tanıyoruz.

Video Dosyası Geliştirme
İletişim Teknolojileri ve Çeşitleri

Öğrenme çıktıları

BTY.6.2.10 Video dosyası geliştirebilme

a) Tasarlanan hikâye/senaryo unsurlarından uyumlu bir video dosyası oluşturur.
b) Oluşturulan videoyu belirlenen ölçütler açısından değerlendirir.

BTY.6.3.1 İnternet ile amacına uygun olarak çalışabilme

a) İleri düzey arama yapmak için kullanabileceği arama motorlarını belirler.

Atatürk Haftası Afet Eğitimi Hazırlık Günü (12 Kasım)

Dikkat Çekme

Düşünelim, konuşalım

1
Videolarımızı izlerken en çok neyi beğendiniz?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: Öğrenciye göre değişir: "müzik", "mesajı", "komik sahneler", "çekim açıları", "alt yazılar".

Varılacak nokta: Videoları ölçütlere göre değerlendirir ve "iki beğendiğim, bir geliştirilebilir yön" kuralıyla akran değerlendirme yaparız.

Cevap gelmezse: Bir videoyu hatırlatıp sorun: "Bu videonun mesajı açık mıydı? Neden?" Gerekirse: "Beğendiğimizi söylerken gerekçesini de yazarız: 'Mesaj açıktı çünkü …' Değerlendirme böyle yapılır."
2
Bir konuyu araştırırken ilk olarak ne yaparsınız?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: "Arama motoruna yazarım", "video ararım", "yapay zekâya sorarım", "kitaba bakarım".

Varılacak nokta: Arama motoru en yaygın başlangıçtır; arama operatörleriyle aramayı daraltarak doğru bilgiye daha hızlı ulaşırız.

Cevap gelmezse: Arama motorunda "geri dönüşüm" aratıp sonuç sayısını gösterin. Gerekirse: "Milyonlarca sonuç var ve çoğu reklam. Aramayı daraltmanın yollarını öğreneceğiz."
3
Arama operatörlerini hiç duydunuz mu?

Öğretmen için: olası cevaplar

Olası cevaplar: Çoğu "hayır" der; bazıları 5. sınıftan tırnak ve eksiyi hatırlar.

Varılacak nokta: Arama operatörleri aramayı daraltan özel işaret ve kelimelerdir: tırnak, eksi, site:, filetype:, intitle:.

Cevap gelmezse: "Geçen yıl tırnak işaretiyle arama yapmıştık; ne işe yarıyordu?" diye sorun. Gerekirse: "Tam ifadeyi arıyordu. Tırnak bir arama operatörüdür; bugün bunun gibi yenilerini öğreneceğiz."

Konu

Yeşil İnovasyon: video galamız

Her grup videosunu sunar. Dinleyenler mesaj, kurgu, ses–görüntü uyumu, teknik ve etik ölçütleriyle değerlendirir. Geri bildirimde "iki beğendiğim yön, bir geliştirilebilir yön" kuralını kullanın.

Konu

Akıllı arama: operatörler

Aynı konuyu farklı operatörlerle arayın ve sonuç sayısının nasıl değiştiğine bakın.

Bu etkileşimli bölüm için tarayıcıda JavaScript açık olmalıdır.

EBA materyali Arama Operatörleri Bilgilendirme Tablosu EBA'da aç

Konu

Arama operatörleri

Operatör	Ne yapar?	Örnek
" "	Tam ifadeyi arar	"geri dönüşüm kutusu"
-	Kelimeyi içeren sonuçları çıkarır	geri dönüşüm -satılık
site:	Yalnız belirli bir sitede arar	geri dönüşüm site:gov.tr
filetype:	Belirli dosya türünü arar	geri dönüşüm filetype:pdf
intitle:	Başlığında kelime geçenleri arar	intitle:plastik

Etkinlik 1

Yeşil Hikâye Anlatıcıları: Video Sunumları

40 dk Grup sunumu

Gruplar videolarını sunar ve akran değerlendirmesi alır.

Her grup videosunu izletir ve 1 dakikada tanıtır.
Akranlar değerlendirme formunu doldurur.
Sınıf en etkili mesajı seçer.

Etkinlik 2

Akıllı Arama Ajanları (1. bölüm)

20 dk Eşli

Eşler aynı soruyu farklı arama motorlarında ve operatörlerle arayıp sonuçları karşılaştırır.

Bir araştırma sorusu seçin.
Önce sade, sonra operatörlü arayın.
İnternet Arama Sonuçları Karşılaştırma Formunu (EBA) doldurun.

Öğrenci bilgisayarı yoksa: tahta ve kâğıtla

Arama sorularını gruplar hazırlar; öğretmen tahtada önce sade, sonra operatörlü arar. Sonuç sayıları ve ilk sonuçlar karşılaştırma formuna yazılır.

EBA

Bu haftanın diğer EBA materyalleri

Karekodu telefonla okutun ya da karta dokunun. EBA materyalleri EBA girişi ister ve yeni sekmede açılır.

EBA materyali Tema Özeti EBA'da aç

EBA materyali EBA Örnek Video EBA'da aç

Pekiştirme

Kendimizi sınayalım

Özet

Bugün neler öğrendik?

Videolar ölçütlerle değerlendirilir ve yapıcı geri bildirim verilir.
Arama operatörleri: " ", -, site:, filetype:, intitle: aramayı daraltır.

arama motoru
arama operatörü
site:
filetype:
akran değerlendirme

Gelecek derse hazırlık

Başka şehirdeki bir akrabanızla hangi yollarla iletişim kuruyorsunuz? Aynı anda mı, farklı zamanlarda mı?

Ders notu

Defterime yazıyorum

Sınavdan önce tekrar etmek için defterine yaz. Başlığı ve tarihi unutma!

6. Sınıf Bilişim · 9. Hafta: Videoyu Tamamlıyor, Aramayı GüçlendiriyoruzTarih: ....../....../20....

1. Video sunumu ve akran değerlendirme

Tamamlanan videolar sınıfa sunulur ve mesaj, kurgu, ses–görüntü uyumu, teknik, etik ölçütleriyle değerlendirilir. Arkadaşların birbirinin çalışmasını değerlendirmesine akran değerlendirme denir.

Kural: iki beğendiğim yön, bir geliştirilebilir yön.
Eleştiri kişiye değil ürüne yapılır ve ne yapılabileceğini söyler.
Değerlendirme formunu doldururken gerekçe yazılır: "Mesaj açıktı çünkü …"

2. Arama motorları

Arama motoru, internetteki milyarlarca sayfa arasından yazdığımız kelimelere uygun olanları bulup sıralayan hizmettir. Farklı arama motorları farklı sonuçlar ve sıralamalar verebilir; bu yüzden önemli bir araştırmada sonuçları karşılaştırmak faydalıdır. Bazı arama motorları kişisel veri toplamamayı, bazıları çocuklar için güvenli sonuç göstermeyi ön plana çıkarır.

3. Arama operatörleri

Arama operatörleri, aramayı daraltarak aradığımız bilgiye daha hızlı ulaşmamızı sağlayan özel işaret ve kelimelerdir.

Operatör	Ne yapar?	Örnek
" " (tırnak)	Tam ifadeyi, kelimeler yan yana olacak şekilde arar	"geri dönüşüm kutusu"
- (eksi)	Kelimeyi içeren sonuçları çıkarır	geri dönüşüm -satılık
site:	Yalnız belirli bir sitede ya da alan adında arar	geri dönüşüm site:gov.tr
filetype:	Belirli dosya türünü arar	geri dönüşüm filetype:pdf
intitle:	Başlığında kelime geçen sayfaları arar	intitle:plastik

Dikkat: Operatör ile kelime arasında boşluk bırakılmaz: site:gov.tr doğru, site: gov.tr yanlıştır.

4. Sade arama ile operatörlü aramayı karşılaştırmak

Arama	Sonuç
geri dönüşüm	Çok sayıda, karışık sonuç (satış, haber, reklam)
"geri dönüşüm kutusu"	Yalnız tam ifadeyi içeren sayfalar
geri dönüşüm site:gov.tr	Yalnız devlet kurumlarının sayfaları
geri dönüşüm filetype:pdf	Yalnız PDF belgeleri (rapor, broşür)

Örnek: Bir ödev için resmî ve güvenilir istatistik arıyorsak site:gov.tr ile filetype:pdf operatörlerini birlikte kullanabiliriz.

5. Kavramlar

Arama motoru: İnternette kelimelere uygun sayfaları bulup sıralayan hizmet.
Arama operatörü: Aramayı daraltan özel işaret ya da kelime.
site:: Aramayı belirli bir siteyle sınırlayan operatör.
filetype:: Aramayı belirli bir dosya türüyle sınırlayan operatör.
Akran değerlendirme: Arkadaşların birbirinin çalışmasını ölçütlerle değerlendirmesi.

Unutma!

Videolar ölçütlerle değerlendirilir; akran değerlendirmede iki güçlü, bir geliştirilebilir yön söylenir.
Arama operatörleri: " ", -, site:, filetype:, intitle: aramayı daraltır.
Farklı arama motorlarının sonuçları karşılaştırılabilir.

Kendimi deniyorum

Akran değerlendirmede hangi kural kullanılır? Bir örnek geri bildirim yaz.
Arama motoru nedir? Neden farklı arama motorları farklı sonuç verir?
Tırnak işaretli arama ne işe yarar?
Yalnız devlet kurumu sitelerinde aramak için hangi operatör kullanılır? Örnek yaz.
"futbol -transfer" araması ne sonuç verir?
Güneş enerjisi hakkında PDF rapor bulmak için bir arama yaz.

Kendimi deniyorum — cevap anahtarı (yalnız öğretmen)

6. Sınıf Bilişim · 9. Hafta: Videoyu Tamamlıyor, Aramayı Güçlendiriyoruz — Kendimi deniyorum cevap anahtarı

Akran değerlendirmede hangi kural kullanılır? Bir örnek geri bildirim yaz.
İki beğendiğim yön, bir geliştirilebilir yön kuralı kullanılır. Örnek: "Mesajın çok açıktı ve müzik sahneye uyuyordu. Alt yazı eklersen sessiz ortamda da anlaşılır."
Arama motoru nedir? Neden farklı arama motorları farklı sonuç verir?
Arama motoru, internetteki sayfalar arasından yazdığımız kelimelere uygun olanları bulup sıralayan hizmettir. Her arama motoru sayfaları farklı yöntemlerle bulup sıraladığı için sonuçlar farklı olabilir.
Tırnak işaretli arama ne işe yarar?
Kelimeleri yan yana olacak şekilde, tam ifade olarak arar. Örnek: "geri dönüşüm kutusu".
Yalnız devlet kurumu sitelerinde aramak için hangi operatör kullanılır? Örnek yaz.
site: operatörü kullanılır. Örnek: geri dönüşüm site:gov.tr
"futbol -transfer" araması ne sonuç verir?
"futbol" kelimesini içeren ama "transfer" kelimesini içermeyen sayfaları gösterir.
Güneş enerjisi hakkında PDF rapor bulmak için bir arama yaz.
güneş enerjisi filetype:pdf (güvenilir kaynak için: "güneş enerjisi" site:gov.tr filetype:pdf).

Video

Haftanın videosu

Bu hafta için hazır bir video yok. Kendi seçtiğiniz bir videoyu ekleyebilirsiniz.

Yalnız öğretmen

Ders hazırlığı ve materyaller

Dersten önce

Videoları sunuma hazır hâle getirin.
"Arama Operatörleri Bilgilendirme Tablosu" ve karşılaştırma formunu EBA'dan açın.

Önerilen ders akışı

5 dk Dikkat çekme
40 dk Video sunumları
10 dk Arama operatörleri
20 dk Akıllı Arama Ajanları
5 dk Pekiştirme

EBA materyalleri (kılavuz kitaptaki karekodlar)

Bağlantılar yeni sekmede açılır ve EBA girişi ister — tahtada öğretmen hesabınızla oturum açın. EBA bu içeriklerin başka bir sayfaya gömülmesine izin vermez.

Ders materyalleri

Ölçme ve değerlendirme formları

Ölçme ve değerlendirme

Video için dereceli puanlama anahtarı; arama çalışması için karşılaştırma formu.

Kendi içeriklerim

Her bölümün altındaki "Bu bölüme görsel ekle" ile kendi görsellerinizi ekleyin, aşağıdaki düğmeyle görselleri sunuma ayrı slayt olarak katın; "Defterime yazıyorum" bölümünde kendi ders notunuzu yazın.

Yükleniyor…

Görseller ve notlar sunucuya gönderilmez; yalnız bu tarayıcıda saklanır. Tarayıcı verisi silinirse kaybolur: düzenli olarak Dışa aktar ile yedek alın, dosyayı başka tahtada İçe aktar ile açın. Öğrenci fotoğrafı ya da kişisel bilgi içeren görsel eklemeyin (KVKK).

Sınıf ortamı

Sınıfımda öğrenci bilgisayarı yok

İşaretlerseniz bilgisayar gerektiren etkinliklerdeki "tahta ve kâğıtla" alternatifleri açık gelir. Simülasyonlar tek bir tahta ekranında sınıfça yapılabilecek şekilde tasarlandı. Tercih bu tarayıcıda hatırlanır.

Maarif Modeli: 2. tema künyesi

Kaynak: Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (TYMM). Tema toplam 12 ders saati.

Alan becerileri: BTYAB4. Dijital Ürün Geliştirme (BTYAB4.1. Tasarım Araç, Teknoloji ve Yöntemlerinden Yararlanma, BTYAB4.2. Tasarım Kurgusu Oluşturma, BTYAB4.3. Ürün Geliştirme)BTYAB5. Veri Yönetimi (BTYAB5.1. Problemi Belirleme, BTYAB5.2. Verileri Toplama ve Düzenleme, BTYAB5.3. Bulgulara Ulaşma)
Eğilimler: E1.1. MerakE1.2. BağımsızlıkE1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik)E2.1. EmpatiE2.2. SorumlulukE2.3. GirişkenlikE2.4. GüvenE2.5. OyunseverlikE3.1. MuhakemeE3.2. OdaklanmaE3.3. YaratıcılıkE3.4. Gerçeği AramaE3.5. Açık FikirlilikE3.8. Soru SormaE3.9. Şüphe DuymaE3.10. Eleştirel Bakma
Sosyal-duygusal öğrenme becerileri: SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)SDB2.1. İletişimSDB2.2. İş BirliğiSDB3.1. UyumSDB3.2. EsneklikSDB3.3. Sorumlu Karar Verme
Değerler: D3. ÇalışkanlıkD4. DostlukD6. DürüstlükD16. Sorumluluk
Okuryazarlık becerileri: OB1. Bilgi OkuryazarlığıOB2. Dijital OkuryazarlıkOB4. Görsel OkuryazarlıkOB7. Veri Okuryazarlık
Disiplinler arası ilişkiler: Fen BilimleriGörsel SanatlarMatematikTürkçe
Beceriler arası ilişkiler: KB2.5. SınıflandırmaKB2.6. Bilgi ToplamaKB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin EtmeKB2.12. Mevcut Bilgiye/Veriye Dayalı Tahmin EtmeKB2.13. YapılandırmaKB2.14. YorumlamaKB2.17. DeğerlendirmeKB2.20. Sentezleme

Zenginleştirme (erken kavrayanlar için)

Ailenin aylık gelir-gider verisiyle formüllü bir bütçe tablosu hazırlama.
Ekran süresi verisini toplayıp zaman yönetimi grafiği çizme.
Okuldaki unutulmaz bir günü anlatan sesli hikâye ya da podcast bölümü kurgulama.
Çevredeki bir sorunu belgeleyen kısa film hazırlama.

Destekleme (zorlananlar için)

Evde ve okulda tablolama programının kullanıldığı durumları araştırma.
Etkili bir videonun özelliklerini araştırıp sınıfa sunma.
Kullanımı kolay, çevrim içi ses/video düzenleyicileri karşılaştırma.